Το Παγκόσμιο Κύπελλο δεν ήταν ποτέ μια απλή αθλητική διοργάνωση, αλλά τις δύο τελευταίες δεκαετίες μετατράπηκε στο απόλυτο «εργοστάσιο» παραγωγής χρήματος. Αυτός είναι και ο λόγος που στους Ολυμπιακούς Αγώνες δεν συμμετέχουν οι κανονικές ομάδες των Εθνικών Ομάδων – η FIFA θέλει απαραιτήτως να διεξάγεται το Παγκόσμιο Κύπελλο κάθε τέσσερα χρόνια για να μην χάσει την αίγλη του.
Τα νούμερα προκαλούν ζάλη: 13 δισεκατομμύρια δολάρια έσοδα για τη FIFA την τελευταία τετραετία λόγω του διευρυμένου Μουντιάλ των 48 ομάδων και της τεράστιας εμπορικής επιτυχίας που είχε η διεξαγωγή του στην αμερικανική ήπειρο. Το Μεξικό δαπάνησε για τη διοργάνωση περί τα 250 εκατομμύρια δολάρια, με τα γενικότερα μακροπρόθεσμα οφέλη της χώρας να εκτιμώνται περί τα 2,7 δισ. δολάρια. Το ίδιο και στον Καναδά, που δαπάνησε περίπου 775 εκατομμύρια δολάρια, ενώ για τις ΗΠΑ το μακροπρόθεσμο εκτιμάται σε 17 δισ. δολάρια, όταν το κόστος δεν ξεπέρασε τα 6 δισ.!
Όμως για τον Τζιάνι Ινφαντίνο, ακόμα και αυτά τα νούμερα φαίνεται πως δεν είναι αρκούντως… καπιταλιστικά. Στα μάτια της ηγεσίας της Ζυρίχης, το ποδόσφαιρο έπαψε να αντιμετωπίζεται ως το άθλημα των λαών και μετατράπηκε σε ένα καθαρό χρηματοπιστωτικό προϊόν. Η τελευταία εξέλιξη για το σχέδιο μερικής ιδιωτικοποίησης και εμπορευματοποίησης των διοργανώσεων της FIFA αποδεικνύει ότι η απληστία δεν έχει ταβάνι.
Το project των 20 δισ. και ο παράγοντας Κούσνερ
Όπως είναι εδώ και μέρες γνωστό, η FIFA βρίσκεται σε προχωρημένες επαφές για τη δημιουργία ενός νέου corporate entity – μιας «Μουντιάλ Α.Ε.» – που θα διαχειρίζεται τα εμπορικά, τηλεοπτικά και ψηφιακά δικαιώματα των μελλοντικών διοργανώσεων. Το ύψος της σχεδιαζόμενης επένδυσης αντιστοιχεί σε 20 δισεκατομμύρια δολάρια, μόνο για το 20% των δικαιωμάτων, που προτίθεται να εκχωρήσει η παγκόσμια ομοσπονδία!
Κεντρικός παίκτης στις διαπραγματεύσεις εμφανίζεται το αμερικανικό επενδυτικό fund Thrive Capital, του Τζόσουα Κούσνερ. Το όνομα μόνο τυχαίο δεν είναι. Ο Τζόσουα είναι αδελφός του Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρού και στενού συμβούλου του Ντόναλντ Τραμπ.
Οι προσδοκίες των εμπνευστών αυτού του σχεδίου είναι ξεκάθαρες. Στοχεύουν στην πλήρη εμπορική εκμετάλλευση, αποκτώντας τον απόλυτο έλεγχο των τηλεοπτικών δικαιωμάτων σε παγκόσμια κλίμακα μέσα από συνδρομητικά μοντέλα και επιθετικό μάρκετινγκ. Παράλληλα, επιδιώκουν μια σαφή «αμερικανοποίηση» του θεάματος με την εισαγωγή λογικής franchise, private equity κεφαλαίων και δομών που θυμίζουν το NFL και το NBA, όπου το κέρδος των μετόχων προηγείται σταθερά της αθλητικής ακεραιότητας. Τέλος, το όλο εγχείρημα εξασφαλίζει τεράστια πολιτικο-οικονομική ισχύ, δημιουργώντας έναν απευθείας δίαυλο επηρεασμού του παγκόσμιου ποδοσφαίρου από αμερικανικά επιχειρηματικά κεφάλαια με υψηλές διασυνδέσεις στον Λευκό Οίκο.
Ο Ντόναλντ Τραμπ, που βλέπει ολόκληρο τον πλανήτη ως ένα μεγάλο real estate deal, φαίνεται να βρήκε στον Ινφαντίνο τον ιδανικό «συμπαίκτη». Μετά την ανεκδιήγητη υπόθεση Μπαλογκάν, που προκάλεσε σάλο στη διεθνή κοινή γνώμη, δείχνει ότι θέλει να παρέμβει πολύ πιο επιδραστικά στο παγκόσμιο ποδόσφαιρο χρησιμοποιώντας το αμερικανικό κεφάλαιο για να αλλοιώσει την ίδια την ίδια την ψυχή της διοργάνωσης.
Το αντάρτικο της UEFA και το παράδειγμα της Super League
Υπολόγιζαν όμως χωρίς τον ξενοδόχο. Η αντίδραση της UEFA ήταν ακαριαία, θυμίζοντας σε όλους ότι το ποδόσφαιρο έχει ακόμα στεγανά. Η ευρωπαϊκή συνομοσπονδία όχι μόνο απέρριψε το σχέδιο, αλλά διαμήνυσε ότι θα μποϊκοτάρει τις διοργανώσεις της FIFA αν προχωρήσει η ιδιωτικοποίηση. «Η ψυχή και η διακυβέρνηση του ποδοσφαίρου δεν είναι περιουσιακά στοιχεία προς πώληση, ειδικά όταν επικρατεί απόλυτη αδιαφάνεια για το ποιος ωφελείται οικονομικά», ανέφερε μεταξύ άλλων η χαρακτηριστική ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας.
Στο πλευρό της UEFA τάχθηκε αμέσως και η CONCACAF (Βόρεια και Κεντρική Αμερική), ενώ ακολούθησε η AFC (Ασία). Πλέον, η πρόταση της FIFA είναι μετέωρη, έστω και αν επιχείρησε να αναδιπλωθεί, εκδίδοντας ανακοίνωση με την οποία εξέφραζε την πρόθεση της να την θέσει υπό διαβούλευση σε κάθε ομοσπονδία – μέλος.
Πάντως η κατάσταση προσομοιάζει πια στο φιάσκο της European Super League. Τότε, ήταν οι οπαδοί των αγγλικών ομάδων που βγήκαν στους δρόμους, έβγαλαν οργισμένες ανακοινώσεις και ανάγκασαν τους μεγιστάνες ιδιοκτήτες των top ευρωπαϊκών clubs να άρουν τα σχέδιά τους σε χρόνο dt.
Σήμερα, στη θέση των οπαδών βρίσκονται οι ίδιες οι συνομοσπονδίες. UEFA, CONCACAF και AFC ορθώνουν ανάστημα απέναντι στην προσπάθεια του Ινφαντίνο να μετατρέψει το Παγκόσμιο Κύπελλο σε ένα ιδιωτικό fund.
Ο Ιταλοελβετός παράγοντας υποσχέθηκε διαφάνεια όταν ανέλαβε τη FIFA μετά τα σκάνδαλα του Ζεπ Μπλάτερ, αλλά εξελίσσεται στον πιο σθεναρό θιασώτη του αχαλίνωτου εμπορευματοποιημένου ποδοσφαίρου. Αφού φούσκωσε τις ομάδες, πρόσθεσε παιχνίδια και εξάντλησε τους ποδοσφαιριστές στο βωμό των εσόδων, τώρα επιδιώκει να παραδώσει τα «κλειδιά» του Μουντιάλ σε επενδυτικά κεφάλαια.
Όμως, όπως η European Super League κατέρρευσε γιατί αγνόησε τη συναισθηματική και ιστορική βάση του αθλήματος, έτσι και το σχέδιο των 20 δισ. των Κούσνερ και Ινφαντίνο φαίνεται πως οδεύει σε τοίχο. Ο Τραμπ και οι σύμβουλοί του ίσως θεωρούν ότι όλα αγοράζονται και πουλιούνται. Ευτυχώς, το ποδοσφαιρικό οικοσύστημα δείχνει ότι η μπάλα έχει ακόμα τους δικούς της κανόνες και «αρνείται» να μπει σε τιμοκατάλογο…