Τη Δευτέρα, στις 16/03, έλαβε χώρα η συνεδρίαση της διαρκούς επιτροπής άμυνας της Βουλής προκειμένου να εγκρίνει 8 αμυντικά προγράμματα ύψους σχεδόν 5 δισ. ευρώ. Ο τίτλος «εξοπλιστικά» που συνόδευσε τη συνεδρίαση δεν ανταποκρίνεται πλήρως στην πραγματικότητα, μιας και μεγάλο μέρος της εγκριθείσας δαπάνης περιλαμβάνει και συντηρήσεις, αναβαθμίσεις συστημάτων, αλλά και τεχνικά έργα.
Παρά την ευφορία που εκφράστηκε από πολλές πλευρές για την κινητικότητα της κυβέρνησης στο θέμα της ενίσχυσης της αμυντικής ικανότητας της χώρας, μια πιο προσεκτική και αναλυτική ματιά στα συγκεκριμένα προγράμματα αποκαλύπτει τις χρόνιες παθογένειες του τομέα της Εθνικής Άμυνας και των στρεβλώσεων που εξακολουθούν να υφίστανται. Ενώ δαπανώνται τεράστια ποσά για την αντιμετώπιση της υπαρκτής απειλής, εντούτοις ανορθολογικές πρακτικές και νομικά ελλιπείς διαδικασίες υποσκάπτουν την όλη προσπάθεια και δεν αξιοποιούν τις αντίστοιχες θυσίες της ελληνικής κοινωνίας.
Ας δούμε λοιπόν ένα προς ένα τα εγκριθέντα προγράμματα:
1. Προμήθεια αντιαεροπορικών και αντιβαλλιστικών συστημάτων από το Ισραήλ
Ίσως το πιο εμβληματικό πρόγραμμα από αυτά που έχουν εξαγγελθεί πρόσφατα, το οποίο έλαβε από τον ΥΕΘΑ (που αρέσκεται σε επικοινωνιακούς εντυπωσιασμούς) το clickbait όνομα «Ασπίδα του Αχιλλέα». Αυτό αφορά σύμφωνα με αρχικές εκτιμήσεις την απόκτηση δύο πυροβολαρχιών του συστήματος DAVID SLING, πέντε πυροβολαρχιών του συστήματος ΒΑΡΑΚ ΜΧ, 10 πυροβολαρχιών του συστήματος SPYDER AiO και έξι ραντάρ ELM2084, συν τα αντίστοιχα κέντρα διοίκησης C3, με το συνολικό πιθανό κόστος να κυμαίνεται περίπου στα τρία δισ. ευρώ.
Στη συγκεκριμένη περίπτωση, ενώ δεν αμφισβητείται η επιχειρησιακή αξία των ανωτέρω συστημάτων, επιλέχθηκε η απευθείας ανάθεση (υπό την ομπρέλα της διακρατικής σύμβασης) στους Ισραηλινούς, χωρίς να έχει προηγηθεί κανενός είδους διαγωνιστική διαδικασία και χωρίς να εξεταστούν αντίστοιχες ευρωπαϊκές επιλογές όπως τα SAMP/T, IRIS-T SALM και GROUNDMASTER 400.
Πέραν τούτου υπάρχει σοβαρή αμφιβολία για το αν οι ισραηλινοί θα συμφωνήσουν σε απαιτούμενο ποσοστό συμπαραγωγής άνω του 20%, αλλά και το ποσοστό μεταφοράς ευαίσθητης τεχνολογίας.
2. Αναβάθμιση 38 α/φ F-16 Block 50 σε Block 70 Viper
Το συγκεκριμένο πρόγραμμα ήταν απολύτως αναγκαίο για να μην απαξιωθούν 38 πολύτιμα αεροσκάφη, αλλά και για να διατηρηθεί μια στοιχειώδης αριθμητική ισορροπία στο Αιγαίο… Έπρεπε όμως να έχει πραγματοποιηθεί πολλά χρονιά πριν ή τουλάχιστον να συμπεριληφθεί στην αρχική σύμβαση αναβάθμισης των 84 αεροσκαφών που παραδίδει η ΕΑΒ.
Αποτέλεσμα; Πολύ μεγαλύτερο ανά μονάδα κόστος και οι παραδόσεις των αεροσκαφών μαζί με την όλη καθυστέρηση της ελληνικής πλευράς να χάνονται στις αρχές της επόμενης 10ετίας.
Και το χειρότερο: προκειμένου να συμπιεστεί το κόστος κοντά στο 1 δισ. δεν συμπεριλήφθηκε πρόβλεψη αγοράς σύγχρονου οπλισμού η ατρακτιδιών σκόπευσης καθώς και συστήματος αυτοπροστασίας που… ίσως αποκτηθούν μεταγενέστερα. Έως τότε, τα αναβαθμισμένα F-16 θα επιχειρούν με όπλα παλαιότερης τεχνολογίας. Προφανώς από τη σουρεάλ κατάσταση των υποβρυχίων Τype 214, τα οποία για 20χρονια στερούνταν τορπιλών, δεν μάθαμε κάτι…
3. 1500 Εκπαιδευτικά πυρομαχικά DM88 των 120mm αρμάτων LEOPARD 2
Πρόγραμμα που έχει ξαναπεράσει από τη Βουλή δύο χρόνια πριν και παρέμενε κρυμμένο σε κάποιο συρτάρι. Εδώ αξίζει να αναφέρουμε ότι ακόμα δεν έχει υλοποιηθεί η προμήθεια άνω των 30.000 επιχειρησιακών πυρομαχικων για τα παραπάνω άρματα και οι ανάγκες έχουν καλυφθεί μερικώς μόνο με αποσπασματικές αγορές χωρίς να υπάρχει επαρκές απόθεμα.
4. Συντήρηση και αναβάθμιση μεταφορικών α/φ C-27J
Η συγκεκριμένη έγκριση αφορά ένα από τα πλέον πολύπαθα και χαρακτηριστικά προγράμματα (μαζί με αυτό των ελικοπτέρων ΝΗ90) της πλήρους ανικανότητας η αδιαφορίας της εκάστοτε πολιτικής ηγεσίας του ΥΕΘΑ. Είναι αυτό της υποστήριξης των μεταφορικών α/φ C-27J.
Είκοσι χρόνια μετά την άφιξη τους στην Ελλάδα, τα οχτώ προαναφερόμενα αεροσκάφη είχαν αφεθεί στην τύχη τους χωρίς σύμβαση συντήρησης (Follow on support-FOS) με αποτέλεσμα να ρημάζουν στην πίστα της Ελευσίνας και μάλιστα δύο εξ αυτών να κανιβαλίζονται σε τέτοιο βαθμό που να κρίνονται πλέον μη επισκευάσιμα. Έτσι το πρόγραμμα αφορά καταρχήν την απρόσκοπτη συντήρηση των έξι από τα οχτώ αεροσκάφη, και την μετέπειτα αναγκαία πλέον αναβάθμισή τους
Μικρή λεπτομέρεια: η κατασκευάστρια εταιρεία LEONARDO που θα αναλάβει την συντήρηση / αναβάθμιση είναι από το 2025 συνέταιρος της γνωστής τουρκικής BAYKAR.
5. Κατακύρωση σύμβασης εκσυγχρονισμού 4 φρεγατών ΜΕΚΟ-200 ΗΝ
Μακράν από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα αποτυχίας του ελληνικού αμυντικού μηχανισμού προμηθειών στο σύνολό του. Το πρόγραμμα έρχεται προς υλοποίηση 15 χρόνια μετά την απόφαση αναβάθμισης των σκαφών. Έκτοτε πέρασε από αμέτρητες αναθεωρήσεις περικοπές και επανασχεδιασμούς. Δύο χρόνια πριν φάνηκε η υπόθεση να βαίνει προς το τέλος της με την επιλογή ενός σχετικά αξιοπρεπούς πακέτου αναβάθμισης κόστους 1 δισ. και την ανάθεση των βασικών εργασιών στην κατασκευάστρια γερμανική εταιρεία.
Και όμως… Η μοίρα των σκαφών που κάποτε θεωρούνταν και ήταν τα καλυτέρα εξοπλισμένα πλοία της κατηγορίας τους παγκοσμίως, δεν έμελλε να έχει σύντομο τέλος. Έχοντας χαθεί πολύτιμος χρόνος και με τα πλοία να συνεχίζουν να «φορτώνουν» χρόνια και μιλιά (άρα αυξάνοντας και τις προκλήσεις των όποιων εργασιών) αποφασίστηκε, μετά από οχτώ χρόνια, από την παρούσα κυβέρνηση, εκ νέου η αναβάθμιση να γίνει από το ίδιο το ΠΝ. Με προϋπολογισμό 1/4 του αρχικού, κάνοντας όμως αναγκαίους συμβιβασμούς και επικεντρώνοντας στο ραντάρ (ΝS110), στο σύστημα μάχης (TACTOCOS) και επιμέρους συστήματα όπως το STIR και νέο ESM.
Με ξεχωριστές συμβάσεις θα πραγματοποιηθούν επιμέρους αναβαθμίσεις οπλικών συστημάτων όπως του πυροβόλου mk45, των αντιπυραυλικών CIWS Phalanx, απόκτησης βλημάτων ESSM Block 2 και η τοποθέτηση του andi-drone συστήματος ΚΕΝΤΑΥΡΟΣ της ΕΑΒ. Εργασίες μηχανολογικής συντήρησης του σκάφους γίνεται προσπάθεια να καλυφθούν με έρανο και προσφορές δωρητών!
Στο μεταξύ, τα σκάφη εξακολουθούν ακούραστα να υπηρετούν σε απαιτητικές μάλιστα συνθήκες και εφόσον υπάρξει υπογραφή σύμβασης μέσα στο 2026, τα πλοία θα αρχίσουν να αποδίδονται στο ΠΝ μετά το 2029. Με αισιόδοξο ορίζοντα ολοκλήρωσης του προγράμματος το 2032 όταν πια τα πλοία θα έχουν φτάσει την ηλικία των 40 ετών. Για ακόμα μια φορά επαναλαμβάνονται τα εγκληματικά λάθη της ελλιπούς αναβάθμισής των φρεγατών κλάσης S. Απλά, χωρίς οσμή σκανδάλου…
Τέλος, οποιαδήποτε σύγκριση με τον βαθμό αναβάθμισης και το χρόνο ολοκλήρωσης του αντίστοιχου προγράμματος του Τουρκικού Ναυτικού για τα ίδια ακριβώς πλοία είναι απλά… καταθλιπτική.
Καταληκτικά, θα πρέπει να διευκρινιστεί ότι η έγκριση της αρμόδιας επιτροπής της Βουλής για οποιοδήποτε πρόγραμμα δεν συνεπάγεται και την άμεση η σύντομη συμβασιοποίηση του. Είναι χαρακτηριστικό ότι από το 2018 υπάρχουν σε εκκρεμότητα 53 προγράμματα που έχουν λάβει την έγκριση του κοινοβουλίου (με κάποια μάλιστα όπως αυτό των αμφίβιων οχημάτων AAAV7 να ακυρώνονται τελικά), αλλά δεν έχουν ακόμη υλοποιηθεί με 15 εκ των οποίων μάλιστα να έχουν λάβει και την έγκριση του ΚΥΣΕΑ.
Τέλος, αστικός μύθος αναφέρει ότι υπάρχει γραφείο στο ΥΕΘΑ που οι φάκελοι των εκκρεμών προγραμμάτων το κάνουν να θυμίζει υπόγειο με φακέλους ασφαλισμένων στο ΙΚΑ…
Εκτός των προαναφερόμενων, εγκρίθηκαν αγορές ανταλλακτικών για αεροσκάφη, καθώς και εργασίες στη βάση της Ανδραβίδας, προκειμένου να φιλοξενηθούν τα νέα F-35.