«Η ευτυχία είναι αυτό που περιμένουμε να ‘ρθει» μας λέει το γνωστό τραγούδι του Μανώλη Φαμέλου, αλλά όσο ωραία και να το θέτει, δεν βλάπτει να ρωτήσουμε και τη γνώμη του Χάρβαρντ επί του θέματος! Η ευτυχία, άλλωστε, είναι το ζητούμενο, αυτό που κυνηγάμε όλοι μας. Κάθε συμβουλή προς αυτήν την κατεύθυνση είναι απολύτως καλοδεχούμενη, πόσο μάλλον όταν φέρει την υπογραφή ενός εκ των μεγαλύτερων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων του κόσμου και όταν αποτελεί το πόρισμα έρευνας που εκτείνεται σε βάθος 80 ετών μέσα από τη ζωή εκατοντάδων ανθρώπων. Το δείγμα δηλαδή είναι τόσο μεγάλο ώστε τα συμπεράσματα αποκτούν τη μέγιστη δυνατή αξιοπιστία…
«Το να έχεις καλά γονίδια είναι οπωσδήποτε θετικό, αλλά το να είσαι χαρούμενος είναι ακόμα καλύτερο», συνοψίζεται στον τίτλο της έρευνας και με τη μία έχουμε το περίγραμμα. Τα λεφτά, καλά μας τα ‘χουν πει τελικά, δεν φέρνουν την ευτυχία. Ούτε το κυνήγι της καριέρας, ούτε η οικονομική και κοινωνική ανέλιξη, ούτε η φήμη ούτε η δόξα. Το σημαντικό είναι οι άνθρωποι. Οι αληθινές και ουσιαστικές σχέσεις.
Αν θέλαμε να το θέσουμε κάπως σαν σε τίτλους, πάει ως εξής: Οι άνθρωποι που είναι πιο δεμένοι (προσοχή όμως: όχι «πνιγμένοι») με την οικογένεια, τους φίλους και την κοινότητά τους είναι πιο ευτυχισμένοι, σωματικά πιο υγιείς και ζουν περισσότερο. Το να ζει κανείς μέσα σε ένα τοξικό περιβάλλον (για παράδειγμα ένας κακός γάμος ή ένα νοσηρό εργασιακό περιβάλλον) κάνει εξαιρετικά κακό στην υγεία. Αντίθετα, η συμβίωση σε ένα περιβάλλον αγάπης και στοργής λειτουργεί σαν ασπίδα προστασίας. Οι άνθρωποι που νιώθουν ότι μπορούν πραγματικά να βασιστούν στον σύντροφό τους σε στιγμές ανάγκης, έχουν τεράστιο αβαντάζ συγκριτικά με τους υπόλοιπους.
«Η μοναξιά σκοτώνει. Είναι τόσο ισχυρή όσο το κάπνισμα και ο αλκοολισμός», το έθεσε χαρακτηριστικά ένας από τους αρμόδιους γιατρούς μιας έρευνας, που έχει τις απαρχές της στο 1938 και συμπεριλάμβανε σε πρώτη φάση 268 ανθρώπους, διάσημους και μη, όπως ο μετέπειτα Αμερικανός πρόεδρος Τζον Κένεντι. Αρχικά δεν συμμετείχαν γυναίκες, ας μην το κρίνουμε αυστηρά, ήταν άλλοι (οι) καιροί και οι αντιλήψεις. Προϊόντος του χρόνου διορθώθηκε αυτό το λάθος, ενώ όσο τα χρόνια περνούσαν, οι απόγονοι των πρώτων συμμετεχόντων έπαιρναν τη θέση των μεγαλύτερων στη μελέτη, επίσης προστέθηκαν και άλλοι, από άλλες πόλεις και χώρους. Τι διαπιστώθηκε μεταξύ άλλων και έχει τεράστια αξία – σημασία; Πως εκείνοι που ήταν πιο ικανοποιημένοι με τις σχέσεις τους κοντά στα 50 ήταν και οι πιο υγιείς στα 80. Όταν η έρευνα ξεκίνησε, κανείς επιστήμονας δεν νοιαζόταν για πράγματα όπως η ενσυναίσθηση και η εγγύτητα. Αλλά αποδείχθηκε τελικά πως το κλειδί για μακροζωία και ευζωία είναι οι διαπροσωπικές σχέσεις. Το να ξέρεις πως θα έχεις κάποιον δίπλα σου όταν τον χρειάζεσαι πραγματικά. Αυτό προστατευτεί τόσο το σώμα μας, όσο και το μυαλό μας.
Ναι, είναι πολύ σημαντικό να προσέχει κανείς τη διατροφή του, να γυμνάζεται τακτικά, να μην πίνει αλκοόλ και να μην καπνίζει, να έχει και στιγμές εντελώς δικές του. Αλλά είναι ακόμα πιο σημαντικό να έχει δίπλα του ανθρώπους που να μοιράζεται πράγματα. Να επικοινωνεί πραγματικά. Είναι, τελικά, αυτό που λίγο πολύ έχουμε δει στην πράξη όλοι μας, μέσα από τη δική μας φάση. Να, το αλκοόλ δεν κάνει καλό, το ξέρουμε. Αλλά μια βόλτα για ένα τσιπουράκι με φίλους, μια φορά έστω την εβδομάδα, είναι φάρμακο. Βάλσαμο για τη ψυχούλα μας. Λέγοντας πράγματα, γελώντας, νιώθοντας, ξορκίζοντας το άγχος, τις έγνοιες. Τότε μόνο ζεις. Καλά. Για πολύ. Ευτυχισμένος.