Ντοκιμαντέρ Παπαχελά: Τι συνέβη με την πρώτη προκήρυξη της 17Ν και το πρόσωπο-αίνιγμα που την έδωσε

Το μυστήριο παραμένει ανεξιχνίαστο

Ο σταθμάρχης της CIA στην Αθήνα, Ρίτσαρντ Γουέλς, στις 23 Δεκεμβρίου 1975. Ο απότακτος αστυνομικός που είχε κατηγορηθεί πως ήταν βασανιστής της Χούντας, Ευάγγελος Μάλλιος, ένα χρόνο μετά. Οι δύο πρώτες δολοφονίες της 17Ν είχαν για καιρό μείνει άγνωστες ως προς την αιτία τους στο ευρύ κοινό. Κανείς δεν ήξερε ότι συνδέονταν, ότι είχαν γίνει από την ίδια τρομοκρατική οργάνωση.

Η νέα σειρά ντοκιμαντέρ του Αλέξη Παπαχέλα, που έκανε πρεμιέρα αυτές τις μέρες στην τηλεόραση του ΣΚΑΪ, έριξε φως σχετικά το τι συνέβη τότε. Πώς και γιατί δηλαδή καθυστέρησε να αποκαλυφθεί η αλήθεια.

Τρεις μήνες μετά τη δολοφονία του Γουέλς, δηλαδή τον Μάρτιο του 1976, στα γραφεία της (αριστερής ιδεολογίας) γαλλικής εφημερίδας Liberation φτάνει μια προκήρυξη. Είναι από την 17Ν που αναλαμβάνει την ευθύνη για το γεγονός, εξηγώντας παράλληλα το γιατί το έκανε.

Το παράδοξο της όλης ιστορίας είναι πως αγγελιοφόρος του κειμένου ήταν ο Ζαν Πολ Σαρτρ! Ένας από τους διασημότερους και σπουδαιότερους διανοούμενους του 20ου αιώνα, ο κορυφαίος εκπρόσωπος του γαλλικού υπαρξισμού. Μαζί και ιδρυτής της Liberation. Μέσω αυτού, η προκήρυξη παραδόθηκε στον δημοσιογράφο που κάλυπτε τότε τα θέματα τρομοκρατίας για λογαριασμό της Liberation, τον Φρεντερίκ Λοράν.

Ο διευθυντής της εφημερίδας Σερζ Ζιλί συγκάλεσε αμέσως σύσκεψη. Κατάληξη της οποίας ήταν η απόφαση να μην δημοσιευτεί το κείμενο. Κυρίως λόγω του ύφους του. Του τρόπου ανάληψης ευθύνης, που ήταν εξαιρετικά σοκαριστικός. Παγερός, κλινικός, κυνικός.

Μετά τη δολοφονία Μάλλιου, στη Liberation φτάνει εκ νέου προκήρυξη. Στην οποία οι συντάκτες αυτής, εκτός των όσων άλλων αναφέρουν, ρωτάνε και ευθέως: «Γιατί δεν δημοσιεύσατε το πρώτο μας κείμενο;». Υπήρχαν πια συγκεκριμένα στοιχεία που πιστοποιήσουν την αυθεντικότητα. Όπως τα ελαττώματα της γραφομηχανής. Ήταν  εμφανώς γραμμένο από τους ίδιους ανθρώπους.

Στη Liberation αποφάσισαν τότε να δημοσιεύσουν και τις δύο προκηρύξεις. Στη CIA σήμανε αμέσως συναγερμός. Έστειλαν ένα σωρό κλιμάκια και ξόδεψαν πολλά εκατομμύρια δολάρια για να μάθουν πληροφορίες. Το να βρουν ποιος σκότωσε τον Γουέλς ήταν top προτεραιότητα γι’ αυτούς, αφού για πρώτη φορά στο χρονικά είχε δολοφονηθεί τόσο υψηλόβαθμος «δικός» τους.

Μάταιος κόπος. Με κυριότερο αναπάντητο να μένει το εξής κομβικό ερώτημα: Ποιος έδωσε την προκήρυξη στον Σαρτρ; Το μόνο που ξέρουμε με σιγουριά είναι πως η Liberation πήγε στο σπίτι του σοβαρά άρρωστου τότε διανοούμενου, στο Παρίσι, για να πάρει τις προκηρύξεις. Και ότι ο ίδιος είχε πει ότι το άτομο που του τις είχε δώσει ήταν άξιο εμπιστοσύνης, φορέας εγγύησης της αυθεντικότητας του κειμένου.

Οι περισσότερες πληροφορίες συγκλίνουν στο ότι ήταν γυναίκα, φοιτήτρια τότε στη Σορβόννη, με το όνομα «Ελένη», φίλη του Σαρτρ. Η «Λένα των Παρισίων» παραμένει μέχρι σήμερα ένα μεγάλο ερωτηματικό τόσο για τον ακριβή ρόλο της όσο και για τη φύση της σχέσης της με την 17Ν.

Παρά τις εξονυχιστικές τους έρευνες, οι Αμερικανοί άκουγαν παντού το ίδιο, σαν ποιηματάκι: «Δεν ξέρω τίποτα». Και μιλάμε για μια ετερόκλητη κοινότητα ανθρώπων που κάθε άλλο παρά στο περιθώριο κινούταν: Δημοσιογράφοι, φιλόσοφοι, ποιητές, διανοούμενοι, καθηγητές…

Δεν βρέθηκαν ποτέ συνεπώς απτές αποδείξεις. Έτσι, ακόμα και σήμερα παραμένει ανεξιχνίαστη η διαδρομή των 2 προκηρύξεων της 17Ν μέχρι τις σελίδες της Liberation. Αναρωτιέται κανείς αν ποτέ θα μάθουμε κάτι περισσότερο. Μοιάζει βέβαια αδύνατο τόσα χρόνια μετά…