Marfin: Ένα συλλογικό έγκλημα με εκατομμύρια ενόχους
Πολιτική

Marfin: Ένα συλλογικό έγκλημα με εκατομμύρια ενόχους

Το πάθημα της Marfin δεν μετατράπηκε σε μάθημα για κανέναν

Είναι σοκαριστικό να έχουν περάσει τόσα χρόνια από τον εμπρησμό της Marfin, χωρίς να έχουν βρεθεί οι ένοχοι. Είναι εξοργιστικό κάποιοι να κυκλοφορούν εκεί έξω ελεύθεροι έχοντας ακόμη στα χέρια τους του αίμα των θυμάτων. Είναι θλιβερό ορισμένοι να γνωρίζουν καλά την ταυτότητά τους αλλά να κρατούν τα στόματά τους ερμητικά κλειστά. Και είναι τραγικό να συνειδητοποιείς ότι ένα κομμάτι ευθύνης βαραίνει τον καθένα μας. Τουλάχιστον στο σημείο που συνέβαλλε ο καθένας στη δημιουργία ενός κλίματος άκρατου φανατισμού και πόλωσης που συνεχίζει να θεριεύει χωρίζοντας τους πολίτες αυτής της χώρας σε «εμάς» και στους «άλλους».

Το ημερολόγιο έγραφε 5 Μαΐου του 2010. Η γενική απεργία και το συνακόλουθο συλλαλητήριο γνωρίζουν πρωτόγνωρη μαζικότητα. Καμία σχέση με τις χλιαρές, σχεδόν εθιμοτυπικού χαρακτήρα κινητοποιήσεις, προηγούμενων ετών. Οι εκτιμήσεις κάνουν λόγο για 150.000 κόσμου στους δρόμους και όπως συμβαίνει πάντα όταν μιλάμε για τόσο μεγάλους αριθμούς, στο ετερόκλητο πλήθος υπάρχουν διαφορετικές τάσεις και ατζέντες.

Θεωρητικά ο κόσμος διαδηλώνει για τα μέτρα που εφαρμόζονται ως συνέπεια των μνημονιακών δεσμεύσεων που προέβλεπε η συμφωνία της κυβέρνησης Παπανδρέου με τους δανειστές. Η Ελλάδα κάνει μόλις τα πρώτα της βήματα στον λαβύρινθο της οικονομικής κρίσης που θα αλλάξει εργασιακές σχέσεις για πάντα και θα σμιλέψει όσο οτιδήποτε άλλο (μαζί με τα απόνερα της προσφυγικής κρίσης) το «σύγχρονο» πρόσωπο της κοινωνίας.

Λίγο πριν τις 2 το μεσημέρι μπουκάλια μολότοφ που φεύγουν από τα χέρια ανθρώπων έχουν στόχο άλλους ανθρώπους. Ή κτήρια άλλων ανθρώπων. Έχουν στόχο τους «άλλους» και όσα συμβολίζουν τους «άλλους». Το τοπίο είναι ομιχλώδες και γι’ αυτό δεν ευθύνονται μόνο τα χημικά της αστυνομίας. Τα μυαλά μας, όπως και σήμερα, έχουν θολώσει. Η κρίση μας επίσης. Όλοι ψάχνουν να βρουν εχθρούς στα πρόσωπα των «απέναντι». Ο διχαστικός πολιτικός λόγος, η έλλειψη οποιουδήποτε μέτρου σε χαρακτηρισμούς και σχόλια ξεπερνούν τα όρια.

Marfin: Ένα συλλογικό έγκλημα με εκατομμύρια ενόχους

Οι αήθεις διαξιφισμοί του πολιτικού κόσμου δεν περιορίζονται πέριξ του κοινοβουλίου, αλλά «δηλητηριάζουν» τις σκέψεις όλων. Λίγες δεκαετίες νωρίτερα έννοιες όπως «συνταγματική εκτροπή» ή «εμφυλιοπολεμικό κλίμα» να μην είχαν μείνει απλές λέξεις, αλλά να είχαν εξελιχθεί σε γεγονότα. Αυτό ήταν το σκηνικό πάνω στο οποίο στήθηκε η σύγχρονη ελληνική τραγωδία, που γράφτηκε από τους ίδιους τους (αρνητικούς) πρωταγωνιστές της.

Τρεις άνθρωποι εγκλωβίζονται στο υποκατάστημα της Marfin που γίνεται στόχος κουκουλοφόρων. Προσπαθούν να διαφύγουν, αλλά είναι αδύνατο. Πεθαίνουν (σύμφωνα με την ιατροδικαστική έκθεση, γρήγορα) από τον φονικό καπνό και το σοκ γίνεται μεγαλύτερο όταν γίνεται γνωστό πως ένα από τα θύματα κυοφορούσε στον 4ο μήνα. Πλέον, ένα έγκλημα αναζητεί ενόχους.

Όσα ακολούθησαν ήταν αναμενόμενα. Κανείς δεν θέλει να συνδεθεί με την τραγωδία. Η αστυνομία ψάχνει τους υπαίτιους στον αντιεξουσιαστικό χώρο, που με τη σειρά του επιμένει να κάνει λόγο για κρατική προβοκάτσια. Οι ευθύνες μετατρέπονται στην «καυτή πατάτα» που, όπως είναι λογικό, δεν θέλει να κρατήσει κανείς.

Μένοντας στο αστυνομικό και δικαστικό κομμάτι της υπόθεσης, αναφέρουμε ότι μετά το συμβάν υπήρξαν αμέτρητες προσαγωγές υπόπτων που… ταίριαζαν με την περιγραφή των αυτόπτων μαρτύρων. Το πρόβλημα ήταν πως οι δρόμοι εκείνη τη μέρα ήταν γεμάτοι με ανθρώπους που φορούσαν μαύρα ρούχα, είχαν καλυμμένα τα πρόσωπά τους και έφεραν κουκούλα. Οι δολοφόνοι της Marfin θα μπορούσαν να είναι οποιοδήποτε και αυτή η ομιχλώδης γενικότητα, συνεπικουρούμενη από το νόμο της σιωπής, καλύπτει την ταυτότητα των πραγματικών ενόχων.

Marfin: Ένα συλλογικό έγκλημα με εκατομμύρια ενόχους

Ως ύποπτο για τον εμπρησμό της Μαρφίν συνελήφθη ένα άτομο από τον αναρχικό χώρο, το οποίο παραπέμφθηκε σε δίκη. Το βούλευμα αναφέρει ότι υπήρχαν και άλλοι δύο φυσικοί αυτουργοί, που δεν ταυτοποιήθηκαν. Τελικά, μετά από αμέτρητες αναβολές, τον Οκτώβριο του 2016, ο άνθρωπος που στην απολογία του υποστήριξε «πήγα να βοηθήσω και τώρα με κατηγορούν για ένα έγκλημα που δεν έχω κάνει και μάλιστα τόσο βαρύ» κηρύσσεται αθώος από Μεικτό Ορκωτό Δικαστήριο Αθηνών «ελλείψει ικανών ενδείξεων ενοχής».

Σε παράλληλη δίκη καταδικάζονται ο διευθύνων σύμβουλος της Marfin, ο υπεύθυνος ασφαλείας του κτιρίου και η διευθύντρια του υποκαταστήματος για λόγους που σχετίζονται με τα μέτρα ασφαλείας, που μόνο ως τέτοια δεν λειτούργησαν. Δίνονται κάποιες αποζημιώσεις και κάπου εκεί η υπόθεση κλείνει. Η Αγγελική Παπαθανασοπούλου, 32 ετών (και έγκυος στον 4ο μήνα), ο Επαμεινώνδας Τσάκαλης, 36 ετών και η Παρασκευή Ζούλια, 35 ετών είναι νεκροί, αλλά το σύστημα αδυνατεί να υποδείξει τους δολοφόνους τους.

Αυτή η υπόθεση είχε όλα τα στοιχεία της τραγωδίας, με εξαίρεση ένα. Την πολυπόθητη κάθαρση.

Την αλήθεια που θα έφερνε ένα τίμιο τέλος σε μια ιστορία γεμάτη άτιμες και ανήθικες στάσεις και συμπεριφορές, τις οποίες διακρίνει κανείς στις μαρτυρίες των πυροσβεστών και στις καταθέσεις ανθρώπων που έζησαν τα γεγονότα από κοντά.

Εκεί μπορείς να διαβάσεις για την απόπειρα συγκεντρωμένων να εμποδίσουν τις δυνάμεις της πυροσβεστικής από το την προσπάθεια απεγκλωβισμού συνανθρώπων μας που εκλιπαρούσαν για την ζωή τους. Εκεί μπορείς να μάθεις για τις άναρθρες φωνές μίσους και τις πέτρες που πέταξαν κάποιοι σε άτομα που θεωρήθηκαν «απεργοσπάστες» και δεν αντιμετωπίστηκαν ως μέλη της εργατικής τάξης που αδυνατούσαν λόγω του φόβου απόλυσης να ασκήσουν το απεργιακό δικαίωμά τους, αλλά ως τραπεζίτες και ιδιοκτήτες των πιστωτικών ιδρυμάτων που απομυζούν τον λαό. Εκεί μπορείς να δεις πώς αλλοιώνει την συμπεριφορά και την ψυχοσύνεθση του καθενός η ψυχολογία του μανιασμένου όχλου. Εκεί μπορείς να καταλάβεις ότι οι ένοχοι είναι τόσοι πολλοί που ίσως κάπου ανάμεσά τους αναγνωρίσει κανείς τον εαυτό του.

Το πάθημα της Marfin δεν μετατράπηκε σε μάθημα για κανέναν. Το αποδεικνύει η μετέπειτα πορεία και εξέλιξη της πολιτικής και κοινωνικής ζωής του τόπου. Οι τόνοι δεν κατέβηκαν, οι χαρακτηρισμοί δεν περιορίστηκαν, οι φωνές δεν σίγησαν. Ελάχιστοι αντιλήφθηκαν ότι παραμένουμε εγκλωβισμένοι στα δικά μας «στρατόπεδα», μετατρέποντας την μισαλλοδοξία σε κορυφαίο κινητήριο μοχλό των σκέψεων, των λόγων και των έργων μας. Είμαστε «εμείς» -ως κάτοχοι και θεματοφύλακες της απόλυτης αλήθειας- και έχουμε απέναντί μας όλους τους «άλλους». Τους «προδότες», τους «ρουφιάνους», τους «εθνομηδενιστες», τους «χριστιανοταλιμπάν», τους «αναρχοάπλυτους», τους «φασίστες», τους «απεργοσπάστες», τους «μπαχαλάκηδες», τους «δεξιούς», τους «αριστερούς», τους «αντιεξουσιαστές», τους «παρακρατικούς». Γεμίσαμε τον κόσμο μας με τόσες ταμπέλες και κατηγοριοποιήσεις που στο τέλος δεν έχει μείνει σπιθαμή στο μυαλό μας για να χωρέσει οποιοσδήποτε άλλος πέρα από τον εαυτό μας και τις «ιδέες» του που για εμάς αποτελούν «ευαγγέλιο».

Χαμένοι στον κόσμο μας. Χαμένοι, έχοντας απολέσει κάθε διάθεση σύνθεσης, συνεργασίας και κατανόησης πως έτσι δεν είμαστε τίποτα παραπάνω από εύκολοι στόχοι. Βασανιστικά χειραγωγίσιμοι και αδιανόητα αφελείς στο να πιστεύουμε ότι έτσι μπορούμε να αλλάξουμε οτιδήποτε όταν δεν είμαστε καν ικανοί να αλλάξουμε τον εαυτό μας.

Αν σου άρεσε πάτα