Η ηλικία δεν είναι μόνο ένας αριθμός, πώς θα μπορούσε, αλλά μερικές φορές μπαίνεις στον πειρασμό να το προσεγγίσεις έτσι. Να, ο Μάρτιν Σκορσέζε. Τον ερχόμενο Νοέμβριο θα γίνει 84 ετών, η φλόγα της δημιουργικότητας όμως καίει σταθερά και πάντα μέσα του. Καταπώς ο ίδιος το έχει θέσει, αισθάνεται πως έχει ακόμα μεγάλη ευθύνη, ένα χρέος προς τον εαυτό του, προς το κοινό, μα και την τέχνη του σινεμά. Προσπαθεί συνεπώς να χωράει όσο το δυνατόν περισσότερα μηνύματα στις δουλειές του. Με την ελπίδα πως έχει ακόμα πολλές ιστορίες να πει, πολλά να παλέψει για να διασφαλίσει. Το Killers of the Flower Moon (Οι Δολοφόνοι του Ανθισμένου Φεγγαριού), διαθέσιμο μέσω Apple TV, ήταν μία απ’ αυτές τις στιγμές που μας υπενθύμισε ηχηρά πόσο μεγάλη (μπορεί να) είναι η δύναμη του κινηματογράφου και πόσο σπουδαίος σκηνοθέτης είναι ο Αμερικανός auteur.
Η ταινία βασίζεται στο ομώνυμο μυθιστόρημα του Ντέιβιντ Γκραν, το οποίο κυκλοφόρησε το 2017. Κάνει focus στα αληθινά γεγονότα που έλαβαν χώρα το 1920 και είχαν ως αποτέλεσμα τον παραλίγο αφανισμό της ινδιάνικης φυλής Osage επειδή είχαν την ατυχία η γη τους να είναι γεμάτη πετρέλαιο κι αυτή η «οσμή» αποτρέλανε τα μεγαλύτερα «αρπακτικά» του πλανήτη, εκείνους που βλέπουν το χρήμα σαν Θεό.
Είναι ίσως η φορά που ο Μάρτιν Σκορσέζε στρέφει περισσότερο από ποτέ το βλέμμα του στην ύπουλη, εγωιστική φύση των ανθρώπων. Που εκδηλώνεται με την απληστία, τη ραδιουργία, το μίσος, τον ρατσισμό και μια εγωκεντρική αίσθηση περί ιδιοκτησίας. Ένα άλλο είδος βίας σε σχέση με την πιο ωμή που μας έχει δείξει παλαιότερα, σε αριστουργήματά του όπως ο Ταξιτζής, τα Καλά Παιδιά και το Οργισμένο Είδωλο.
Με το που είδε τον τίτλο του βιβλίου, Killers of the Flower Moon, αμέσως κάτι του έκανε κλικ. Με το που το διάβασε, ήταν πλέον σίγουρος: Αυτό θα το έκανε ταινία. Η επιλογή του Λεονάρντο Ντι Κάπριο για τον πρωταγωνιστικό ρόλο ήρθε ως φυσική συνέχεια, οι δύο τους άλλωστε είναι ένα από τα πλέον εμβληματικά ταίρια στην ιστορία του σινεμά.
Το βιβλίο εστιάζει στο πώς δημιουργήθηκε αυτό που πλέον ξέρουμε ως FBI (Bureau of Investigation, αρχικά). Αρχικά συνεπώς ο Λίο επρόκειτο να υποδυθεί έναν πράκτορα. Με το που άρχισαν όμως να δουλεύουν το φιλμ ο 48χρονος ηθοποιός με τον Σκορσέζε κατάλαβαν πως άλλη ιστορία είχε προτεραιότητα στη διήγηση. Δεν ήταν η γέννηση του FBI το σημαντικό, αλλά μια ερωτική ιστορία. Και αυτή έγινε, η καρδιά της ταινίας.
Σε αυτό το πλαίσιο, ήρθε και κούμπωσε ιδανικά η εξαιρετική Λίλι Γκλάντστοουν. Ο Σκορσέζε έχει να λέει για το πόσο καλά έπαιξε η πρώτη ιθαγενής Αμερικανίδα στην ιστορία, που προτάθηκε για Όσκαρ α’ γυναικείου ρόλου. Αυτοσχεδιάζοντας όταν έπρεπε, ακολουθώντας με αρμονία το βηματισμό που της έδιναν οι συνεργάτες της, φτιάχνοντας εν τέλει κάτι που μαγνητίζει, αιχμαλωτίζει το βλέμμα. Η χημεία της με τον Ντι Κάπριο αξίζει να τονιστεί με κάθε τρόπο. Όπως ξεχωριστή αναφορά αξίζει και ο Ρόμπερτ Ντε Νίρο. Πόσο καλά παίζει, ω, πόσο. Βασικά τώρα που το σκεφτόμαστε μέχρι και ο τελευταίος κομπάρσος αυτής της ταινίας σε κάνει να πεις «ναι, ρε φίλε». Κι αυτό είναι σκηνοθετικό επίτευγμα, διάολε.
Κοιτώντας το σφαιρικά, το Killers of the Flower Moon είναι μια φορτισμένη συναισθηματικά σινέ-στιγμή καθώς η ιστορία της φυλής Osage ακόμα πονάει τους απογόνους της, την κουβαλάνε τραύμα αγιάτρευτο. Μια προδοσία διαρκείας. Τέτοιες δουλειές βοηθάνε ενδεχομένως να γυρίσει η σελίδα μέσω ενός άτυπου αλλά υπαρκτού εξορκισμού των μνημών μιας πονεμένης εποχής. Το πώς ένας λευκός θα έλεγε την ιστορία τους, τρόμαζε τους Ινδιάνους κι αυτό είναι βεβαίως κατανοητό. Αλλά ο Σκορσέζε δεν είναι ο οποιοσδήποτε λευκός…
Μίλησε με μέλη της φυλής επί ώρες, σεβάστηκε την ιστορία τους, άκουσε προσεχτικά όσα του είπαν. Δεν είναι τυχαίο ότι πριν αρχίσουν τα γυρίσματα ήρθε ένας πρεσβύτερος της φυλής και άρχισε να απαγγέλει μια προσευχή. Ήταν μια βαθιά ανατριχιαστική στιγμή για όλο το συνεργείο, ακόμα και για όσους δεν έχουν την παραμικρή σχέση με τέτοια πράγματα.
Το Killers of the Flower Moon δεν είναι ταινία για εκείνους που βιάζονται, για τη γενιά των Reels. Σου ζητάει να της δώσεις χρόνο, να είσαι εκεί. Σου μιλάει για σκληρά πράγματα. Μέσα από τις σιωπές, τις ματιές, τη συνενοχή. Λέξεις που δεν λέγονται αλλά συναισθήματα που κόβουν σαν μαχαίρι.
Είναι μια ταινία που τα έχει όλα. Ναι, σε κάποια σημεία παίζει να σε κάνει να βαρεθείς, να κουραστείς, να αναρωτηθείς «τώρα αυτό ήταν απαραίτητο;». Αλλά αυτό είναι φυσιολογικό σε κάτι που κρατάει 3,5 ώρες και στην τελική, πρυτανεύει το σύνολο. Το οποίο είναι υπέροχο. Μαγευτικό όπως μόνο ο αληθινός κινηματογράφος το μπορεί.
Το ότι η ταινία ήταν υποψήφια για 10 Όσκαρ και τελικά δεν πήρε κανένα, τίποτα δεν αφαιρεί από την αίγλη της. Ίσα ίσα. Την αξιοπιστία της Ακαδημίας μειώνει. Το 0/10 συνόδεψε και το Irishman και το Gangs of New York, ο Σκορσέζε ουδόλως πτοήθηκε καθώς ξέρει ότι δεν είναι αυτό το ουσιώδες, κάθε άλλο.
Ας το απολαύσουμε γιατί κάτι μας λέει ότι τέτοιες ταινίες θα βγαίνουν όλο και πιο λίγες – αν δεν σταματήσουν εντελώς. Θα μπορέσουν νέοι σκηνοθέτες να βρουν υποστήριξη να γυρίσουν ανάλογα έργα με αυτά που ο Σκορσέζε και διάφοροι άλλοι εκλεκτοί συνάδελφοί του όπως ο Φράνσις Φορντ Κόπολα είχαν την ευκαιρία; Αμφίβολο, το λιγότερο. Ας πατήσουμε λοιπόν play στο Apple TV. Στηρίζοντας στην πράξη ένα όραμα, ένα σινεμά που μας ζητάει να είμαστε συμμέτοχοι όχι απλώς παρατηρητές.