Ο πελώριος Άρβιντας Σαμπόνις βρίσκεται καθηλωμένος με πολιτικά στον πάγκο με πρόβλημα στον αχίλλειο τένοντα.
Δεν το ξέρει, αλλά αυτό θα είναι το τελευταίο του παιχνίδι στην ενωμένη ακόμα Σοβιετική Ένωση, που μερικούς μήνες αργότερα θα αρχίσει να διαλύεται στα εξ’ ων συνετέθη.
Δεν μπορεί να βοηθήσει στους τελικούς του πρωταθλήματος την αγαπημένη του Ζάλγκιρις να πάρει το τέταρτο πρωτάθλημα στα τελευταία πέντε χρόνια, όμως υπάρχουν κι άλλα πρωτοπαλίκαρα πίσω.
Ο Κουρτινάιτς, ο Χόμιτσιους, ο Κράπικας, ο Εϊνίκις, ο… γέρο-Γιοβάισα που μπορούν να καθαρίσουν για πάρτη του. Κυρίως, όμως, υπάρχει ένας αντίπαλος που δεν τρομάζει.
Από το 1969 και για τα επόμενα 20 χρόνια, ο τίτλος είναι υπόθεση μόνο δύο ομάδων: της ΤΣΣΚΑ Μόσχας και της Ζαλγκίρις Κάουνας -μοναδική εξαίρεση που επιβεβαιώνει τον κανόνα το πρωτάθλημα του 1975 από την Σπαρτάκ Λένινγκραντ.
Η ομάδα του στρατού είναι όμως εκτός τελικού, το εμπόδιο για τους Λιθουανούς μοιάζει πιο βατό από ποτέ.
Ο παρείσακτος στον τελικό λέγεται Μπουντιβέλνικ Κιέβου, μία ομάδα που δεν έχει κατακτήσει τον παραμικρό τίτλο μέχρι τότε.
Ο Σάσα που ήρθε από το… μέλλον
Είναι χτισμένη γύρω από έναν γεροδεμένο φόργουορντ, ο οποίος έρχεται από το… μέλλον. Ο Αλεξάντερ Βολκόφ είναι ένας πρωτοποριακός παίκτης για την εποχή, που μπορεί να παίξει μέσα κι έξω από την ρακέτα, να τρέξει το γήπεδο σαν περιφερειακός, να κάνει τα πάντα στο γήπεδο.
Είναι 25 ετών και μόλις έχει επιστρέψει από μία υποχρεωτική διετία παρουσία στην ΤΣΣΚΑ Μόσχας, που με το πρόσχημα της στρατιωτικής θητείας στρατολογεί τους καλύτερους παίκτες της χώρας για χάρη του συνταγματάρχη Αλεξάντερ Γκομέλσκι.
Ούτε κι αυτός το ξέρει, αλλά και για αυτόν θα αποδειχθεί το τελευταίο του παιχνίδι στην χώρα, μερικούς μήνες αργότερα θα γίνει ντραφτ από τους Ατλάντα Χοκς για να ακολουθήσει μία καριέρα με περάσματα από Ρέτζιο Καλάμπρια, Παναθηναϊκό και Ολυμπιακό.
Η σειρά των τελικών κρίνεται στις δύο νίκες και οι Ουκρανοί κερδίζουν το πρώτο παιχνίδι στο Κίεβο και γεμίζουν πίεση και άγχος την Ζάλγκιρις.
Στον δεύτερο τελικό του Κάουνας, η Μπουντιβέλνικ (ή Στρόιτελ) προηγείται με 84-87 μερικά δευτερόλεπτα πριν το τέλος και καλείται απλώς… να βγάλει την τελευταία άμυνα για να πάρει το πρωτάθλημα.
Ωστόσο, οι Λιθουανοί αποδεικνύονται… απέθαντοι. Ο Κράπικας παίρνει το επιθετική ριμπάουντ μετά από άστοχο σουτ, κάνει μερικά βηματάκια πίσω, εκτελεί για τρεις και η μπάλα προσγειώνεται στο διχτάκι για την ισοπαλία. Το γήπεδο τρελαίνεται!
Πάμε για παράταση.
Εκτός αν…
Οι Ουκρανοί επαναφέρουν με ταχύτητα την μπάλα, που πάει κατευθείαν στα χέρια του ηγέτη τους. Ο Βολκόφ έχει μέχρι εκείνο το σημείο 23 πόντους, είναι κρύος από μακριά, μετρά μόλις 3 στις 9 βολές.
Εκείνος αποφεύγει την πρώτη παγίδα, με μία περίτεχνη reverse ντρίμπλα, φτάνει ως την σέντρα, αποφεύγοντας το πιεστικό μαρκάρισμα.
Η άμμος στην κλεψύδρα αδειάζει απελπιστικά γρήγορα δεν προλαβαίνει να τρέξει κανένα σύστημα, ούτε να κάνει διείσδυση.
Ακριβώς ένα δευτερόλεπτο πριν το τέλος ρίχνει μία απέλπιδα ζαριά. Σηκώνεται για τρίποντο από την γραμμή των τριών μέτρων του βόλεϊ, θα πρέπει να είναι πάνω από 10 μέτρα από την μπασκέτα.
Ο Χόμιτσιους είναι κυριολεκτικά κρεμασμένος από πάνω του.
Η μπάλα διαγράφει μία τρελή πορεία και σαν συστημένη πάει ασάλιωτα μέσα!
Το γήπεδο βουβαίνεται!
Ο Βολκόφ σηκώνει τις γροθιές σαν να έβαλε το πιο απλό, το πιο ασήμαντο καλάθι του κόσμου. Οι Ουκρανοί πανηγυρίζουν με συστολή, κανείς δεν θέλει να προκαλέσει σε ξένο έδαφος, οι καιροί είναι πολύπλοκοι και δυσνόητοι.
Τα πάντα έχουν τελειώσει. Εκτός αν…
Οι διαιτητές πηγαίνουν στην γραμματεία για να ρωτήσουν αν το καλάθι μετράει. Υπάρχει μία εμφανής αμηχανία σε όλους.
Ο χειριστής του ηλεκτρονικού πίνακα αρνείται να καταγράψει το τρίποντο στην Μπουντιβέλνικ. Το σκορ παραμένει κολλημένο στο 87-87, ένα άτυπο είδος πίεσης πριν την τελική απόφαση.
Στην γραμματεία υπάρχει πια τρομερή κινητικότητα, κόσμος πάει και έρχεται, υπάρχει ένταση. Ο Άρβιντας Σαμπόνις πετάει το σακάκι του και με εμφανή αγωνία πλησιάζει για να μάθει τι πρόκειται να συμβεί.
Δεν υπάρχουν τα σημερινά τεχνικά μέσα για να διαπιστωθεί αν το καλάθι πρέπει να μετρήσει ή όχι. Σήμερα, μοιάζει απλό, τότε η διαιτητική ετυμηγορία ήταν ένα κέρμα στον αέρα.
Οι διαιτητές καλούν τους δύο προπονητές. Εξηγούν ότι το καλάθι είναι εκπρόθεσμο και ότι πάμε σε παράταση. Οι Ουκρανοί καταρρέουν.
Με μηδενική ψυχολογία χάνουν με 98-93 και θα πρέπει να ετοιμαστούν για έναν τρίτο τελικό, ξέροντας ότι έχασαν ένα πρωτάθλημα μέσα από τα χέρια τους!
Δικαίωση…
Οι άνθρωποι της Μπουντιβέλνικ υποβάλλουν ένσταση, αλλά ξέρουν ότι έχουν ελάχιστες πιθανότητες να δικαιωθούν. Ωστόσο, εκτός από το δίκιο, έχουν ένα ακόμα ατού.
Η υπόθεση θα εξεταστεί στη Μόσχα, όπου είναι η έδρα της ομοσπονδίας μπάσκετ. Και η δημιουργία μίας δυναστείας της Ζάλγκιρις και η δημιουργία σχέσης υπέροχης απέναντι στην κραταιά ΤΣΣΚΑ δεν ακούγεται κάτι εύηχο.
Μετά από δύο ημέρες άπειρων παρασκηνιακών διαβουλεύσεων και μετά από ψηφοφορία, η ένσταση γίνεται δεκτή.
Δύο μέρες μετά, το αδιανόητο buzzer beater του Αλεξάντερ Βολκόφ κρίνεται ως εμπρόθεσμο και δίνει στην Μπουντιβέλνικ Κιέβου το πρώτο (και μοναδικό) πρωτάθλημα Σοβιετικής Ένωσης στην ιστορία της!
Μερικούς μήνες μετά, τίποτα δεν είναι το ίδιο. Τα σύνορα ανοίγουν. Ο Σάμπας, ο Κουρτινάιτς, ο Χόμιτσιους, ο Γιοβάισα, ο Βολκόφ φεύγουν για να δουν τι υπάρχει στην… άλλη πλευρά.
Τον Μάρτιο του 1990 η Λιθουανία διακηρύσσει την ανεξαρτησία της, το καλοκαίρι του 1991 ακολουθεί η Ουκρανία.
Εκείνος ο αγώνας στο Κάουνας ήταν το ρέκβιεμ μιας ολόκληρης εποχής…