Δεν ήταν η πρώτη φορά. Ούτε καν η δεύτερη. Τον περασμένο Φεβρουάριο η Διεθνής Ολυμπιακή Επιτροπή υποχρέωσε την σχεδιάστρια Στέλα Ζαν να κάνει μετατροπές της τελευταίας στιγμής στις στολές που έφτιαξε για τους αθλητές της Αϊτής για τους χειμερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες, αφού κρίθηκε ότι παραβιάζουν τους κανόνες που απαγορεύσει πολιτικά ή θρησκευτικά μηνύματα / σύμβολα σε αυτές.
Λίγους μήνες αργότερα οι εμφανίσεις της εταιρίες Saeta για την ποδοσφαιρική εθνική ομάδα της Αϊτής μπήκαν στο στόχαστρο, αφού μία σειρά από ιδιόμορφά γεωμετρικά σχήματα υποστηρίχθηκε ότι αποτελούσαν σύμβολα vèvè, εικόνες βουντού που σχεδιάζονταν κατά τη διάρκεια πνευματικών τελετών.
Τώρα, λίγες ημέρες πριν από την σέντρα έρχεται ένα τρίτο Stop. Η FIFA στον τελικό έλεγχο που έκανε στις στολές που θα φορέσουν οι ομάδες κατά τη διάρκεια του Παγκοσμίου Κυπέλλου έκοψε την εμφάνιση της Αϊτής, που είχε γίνει ήδη viral στα social media.
Φιλία δύο αιώνων
Οι πιο παρατηρητικοί είχαν δει ότι στο κάτω μέρος της φανέλες απεικονίζονταν η σημαία της Πολωνίας και στο στιγμιότυπο από κάποια μάχη.
Και τα δύο ήταν αλήθεια. Η εταιρία Saeta, θέλοντας να δώσει μία πινελιά ιστορίας προσπάθησε να αναπαραστήσει την μάχη του Βερτιέρ που διεξήχθη στις 18 Νοεμβρίου του 1803.
Ένα χρόνο νωρίτερα ο Ναπολέων στέλνει χιλιάδες στρατιώτες από τις πολωνικές λεγεώνες στην Αϊτή για να καταστείλει την εξέγερση των σκλάβων που παίρνει την μορφή λαϊκής επανάστασης.
Ωστόσο πολλοί εξ’ αυτών αρνούνται να πολεμήσουν απέναντι στους ντόπιους Αϊτινούς που μάχονται για μια χούφτα δικαιώματα και το δικαίωμα στην αυτοδιάθεση και τάσσονται στο πλευρό τους, πολεμώντας ενάντια στον γαλλικό στρατό.
Λίγο μετά την ανεξαρτησία της Αϊτής το 1804, ο πρώτος ηγέτης της χώρας ο Ζαν-Ζακ Ντεσαλέν χορηγεί την ιθαγένεια στους Πολωνούς στρατιώτες και τους δίνει την ύψιστη τιμητική διάκριση.
Τους κατοχυρώνει συνταγματικά ως “τους μαύρους της Ευρώπης”, σε μία κίνηση που ουσιαστικά αδελφοποιεί τις δύο χώρες, μία φιλία που έμεινε αναλλοίωτη στο πέρασμα των αιώνων, διατηρώντας ζωντανή την μνήμη για την κοινή μάχη για ελευθερία και ανθρώπινα δικαιώματα.
Οι φανέλες βγήκαν σε μπλε και λευκό χρώμα και φορέθηκαν στην φιλική αναμέτρηση απέναντι στην Νικαράγουα στην 222η επέτειο της μάχης και πλέον αποκτούν συλλεκτική αξία, αφού δεν πρόκειται να φορεθούν ποτέ ξανά σε επίσημη αναμέτρηση.
Πολιτική προπαγάνδα
Επικαλούμενη το άρθρο 4 του καταστατικού της, που αναφέρει τους περιορισμούς αναφορικά με τις στολές των ομάδων, η FIFA διέταξε την ποδοσφαιρική ομοσπονδία της Αϊτής να αφαιρέσει την συγκεκριμένη πινελιά, υποστηρίζοντας ότι η συγκεκριμένη ιστορική παραπομπή μπορεί να ερμηνευτεί ως πολιτική τοποθέτηση / προπαγάνδα κάτι που απαγορεύεται ρητά, προκαλώντας την αντίδραση, τόσο της αθλητικής ηγεσίας της χώρας, όσο και της εταιρίας που σχεδίασε τις εμφανίσεις: “Οι στολές σχεδιάστηκαν σε συνεργασία με την ομοσπονδία της Αϊτής για να απεικονίσουν την τιμή, την αντίσταση και το πνεύμα του Αϊτινού λαού.
Τους τελευταίους μήνες αρκετές ιδέες επεξεργάστηκαν, μέσα της διαδικασίας έγκρισης των πρωτοκόλλων της FIFA και το τελικό σχέδιο ήθελε να αποτίσει φόρο τιμής στους άνδρες και τις γυναίκες της Αϊτής που συμβάλουν καθημερινά στην ζωή της χώρας και όχι φυσικά για να αποτελέσει πολιτική δήλωση”, ήταν το σχόλιο της Saeta, που καλείται να σχεδιάσει νέες εμφανίσεις για τις αναμετρήσεις με την Σκωτία (13 Ιουνίου) στη Βοστώνη, την Βραζιλία (19 Ιουνίου) στη Φιλαδέλφεια και το Μαρόκο (24 Ιουνίου) στην Ατλάντα.
Κάθε απαγόρευση κινητοποιεί πάντα αρχέγονα ανθρώπινα ένστικτα. Τις τελευταίες ημέρες μία πραγματική φρενίτιδα έχει δημιουργηθεί για την απαγορευμένη φανέλα της Αϊτής, σε τέτοια βαθμό που η κολομβιανή εταιρία ιματισμού (Saeta) που ντύνει την Αϊτή μετά τους καταστροφικούς σεισμούς του 2010, ζήτησε διαδικτυακή βοήθεια από ανεξάρτητες βιοτεχνίες, που μπορούν να συνεισφέρουν σε μαζικότερη παραγωγή ενόψει του Παγκοσμίου Κυπέλλου.
Μία ακόμα “ταλαιπωρία” στην ιστορική διαδρομή ενός λαού που δοκιμάζεται πολύ σκληρά σε όλα τα επίπεδα.
Λάδι στη φωτιά
Από τον φονικό σεισμό του 2010, που άφησε πίσω του περίπου 150.000 θύματα και έπληξε με υλικές ζημιές πάνω από 3 εκατομμύρια κόσμου, οι υποδομές της χώρας διαλύθηκαν.
Μα, αυτό ήταν το λιγότερο μπροστά στην οικονομική και πολιτική κρίση που ακολούθησε. Το καλοκαίρι του 2021 ο πρόεδρος Μόισε δολοφονείται και η χώρα για περίπου ένα χρόνο μένει ακυβέρνητη, στο έλεος των ένοπλων συμμοριών που σκοτώνουν, απαγάγουν και λεηλατούν τα πάντα, ακόμα και στην πρωτεύουσα Πορτ-ο-Πρενς.
Από το καλοκαίρι του 2024, έγινε μία προσπάθεια ομαλοποίησης της κατάστασης με τον διορισμό μεταβατικής κυβέρνησης, ωστόσο η ασφάλεια είναι άγνωστη λέξη για μία χώρα που επιστρέφει σε τελική φάση Μουντιάλ, μετά το 1974.
Τα εντός έδρας παιχνίδια της Εθνικής ομάδας της Αϊτής στην προκριματική φάση διεξήχθησαν σε ουδέτερο έδαφος (κυρίως στις ΗΠΑ), αφού οι διεθνείς πτήσεις ήταν ελάχιστες, ο Γάλλος προπονητής Σεμπαστιέν Μινιέ που ανέλαβε το καλοκαίρι του 2024 δεν έχει πατήσει ποτέ το πόδι του στο νησί αφού: “τα πράγματα εκεί είναι πολύ επικίνδυνα”.
Μία απαγόρευση που λειτουργεί σαν λίγο ακόμα λάδι από την FIFA σε μία φωτιά που καίει επί σειρά ετών και δεν θέλει και πολύ για να αναζωπυρωθεί ακόμα περισσότερο.