Για 18 χρόνια περίπου, από το 2003 δηλαδή όταν και εντάχθηκαν πλήρως στο ελληνικό οπλοστάσιο, οι συστοιχίες των Patriot λειτουργούσαν απλά αποτρεπτικά… Το 2021, όμως, για πρώτη φορά, ενεπλάκησαν σε πραγματικό πρόγραμμα αεράμυνας, προφανώς εκτός Ελλάδας.
Αυτό συνέβη στην Σαουδική Αραβία, στο πλαίσιο ειδικής αμυντικής συμφωνίας μεταξύ των δύο κρατών, καθώς από τη μία πλευρά η Ελλάδα προσδοκούσε σε αύξηση της επιρροής της στη συγκεκριμένη περιοχή του πλανήτη και από την άλλη οι Άραβες χρειάστηκαν βοήθεια από τους συμμάχους τους στη Δύση προκειμένου να αντιμετωπίσουν τις επιθέσεις των ανταρτών Χούθι από την Υεμένη, που στόχευαν σε υποδομές πετρελαίου.
Προφανώς η προστασία τέτοιων στόχων ήταν υψηλής σπουδαιότητας για ολόκληρο τον κόσμο, καθώς εφόσον οι επιθέσεις με πυραύλους και drones ήταν επιτυχημένες, ο αντίκτυπος στην πετρελαϊκή αγορά και κατά συνέπεια στις τιμές θα ήταν καταστροφικός.
Το εξοπλιστικό… ράλι εκείνης της εποχής
Η κρίση των Ιμίων και το σοβαρό επεισόδιο με τους Τούρκους κομάντος αλλά και η ανάγκη του τότε πρωθυπουργού, Κώστα Σημίτη, να ενισχύσει το πληγωμένο προφίλ του, οδήγησαν την κυβέρνηση σε ένα εξοπλιστικό ράλι, το οποίο πάντως έφερε ισχυρή πολιτική αντιπαράθεση.
Η Ελλάδα υπέγραψε συμφωνίες για αναβάθμιση σε στεριά, αέρα και θάλασσα, ώστε να ενισχυθεί αμυντικά. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο εντάχθηκε η αγορά μαχητικών αεροσκαφών F-16 και Mirage 2000-5, αλλά και υποβρύχια και φρεγάτες, ενώ αντικείμενο debate αποτέλεσε το τι θα συνέβαινε με τα πυραυλικά συστήματα.
Πέρα από τις καταγγελίες για… ατασθαλίες στις συμβάσεις, που κάποιοι χαρακτήρισαν «αμαρτωλές», βασικό θέμα διαμάχης ήταν και η… πατρότητα των κατασκευαστών. Αρκετοί ήταν εκείνοι που υποστήριξαν ότι η Ελλάδα θα έπρεπε να στραφεί προς ευρωπαίο προμηθευτή, αλλά τελικά επικράτησε η άποψη για προμήθεια του αμερικανικού συστήματος Patriot το οποίο θεωρήθηκε ιδανικό για να αντικαταστήσει το πιο απαρχαιωμένο Hawk, κυρίως λόγου του ότι ήταν ήδη δοκιμασμένο στο Πόλεμο του Κόλπου.
Τελικά η εταιρεία Raytheon πήρε την σύμβαση η οποία προέβλεπε την παράδοση έξι συστοιχιών Patriot PAC-3, συνοδευόμενων από ραντάρ, πυραύλους και -φυσικά- κέντρα διοίκησης. Η προμήθεια άρχισε να υλοποιείται στις αρχές της δεκαετίας του 2000 και τέθηκε σε πλήρη υπηρεσία των ελληνικών ενόπλων δυνάμεων το 2003.
Η ώρα της πραγματικής μάχης
Έως το 2021 οι Patriot απλά ενίσχυσαν την αποτρεπτική δύναμη της χώρας και –ευτυχώς- ουδέποτε χρειάστηκε, πέρα των ασκήσεων, να αποδείξουν την δυναμική τους σε συνθήκες πραγματικού πολέμου.
Μέχρι το 2021 όταν ξέσπασε ακόμη μία κρίση στην Μέση Ανατολή και στην πέριξ σε αυτή χώρες, που όπως συμβαίνει και στις μέρες μας, παραδοσιακά αποτελεί μια πυριτιδαποθήκη έτοιμη να εκραγεί. Οι επιθέσεις των ανταρτών Χούθι, με βάση τους την Υεμένη, κατά πετρελαϊκών στόχων στην Σαουδική Αραβία, προκάλεσαν ισχυρό πονοκέφαλο στην Δύση, με τους συμμάχους να σπεύδουν να ενισχύσουν την άμυνα της χώρας.
Μεταξύ αυτών και η Ελλάδα. Σύμφωνα με όσα έχουν γίνει γνωστά, η πατρίδα μας έστειλε τους Patriot και όχι μόνο. Ένα ολόκληρο πλήρως λειτουργικό σύστημα με ραντάρ και κέντρο ελέγχου εντάχθηκε στην αεράμυνα της Σαουδικής Αραβίας, με τους Έλληνες, όμως, να διατηρούν επιχειρησιακή αυτονομία. Και όταν λέμε Έλληνες, εννοούμε τα περίπου 100 με 120 στελέχη της 350ης Πτέρυγας Κατευθυνόμενων Βλημάτων στην εποπτεία της οποίας βρισκόταν το σύστημα.
Έγινε χρήση;
Ακόμη και σήμερα το ερώτημα του αν τελικά έγινε χρήση του συστήματος σε πραγματικές επιχειρησιακές συνθήκες πολέμου δεν έχει απαντηθεί, τουλάχιστον δημόσια. Η απλή λογική πάντως λέει ότι κάτι τέτοιο όντως συνέβη, αφού έτσι κι αλλιώς κατά τη διάρκεια εκείνης της περιόδου η αεράμυνα της Σαουδικής Αραβίας αναχαίτισε πάρα πολλές επιθέσεις που έγιναν εναντίον της είτε με βαλλιστικούς πυραύλους είτε μέσω μη επανδρωμένων συστημάτων, δηλαδή drones.
Ό,τι και αν συνέβη ή όχι, ωστόσο, η ελληνική αποστολή στην περιοχή θεωρήθηκε άκρως επιτυχημένη. Σε καθαρά πολιτικό επίπεδο, οι ειδικοί σε γεωστρατηγικά θέματα υποστηρίζουν ότι ενίσχυσε τους δεσμούς μεταξύ των δύο κρατών αλλά και την ισχύ της χώρας μας στην περιοχή. Παράλληλα, σε ό,τι αφορά στο στρατιωτικό σκέλος, η εμπειρία την οποία αποκόμισαν οι Έλληνες ένστολοι από πραγματικές συνθήκες είναι ανεκτίμητη και ακόμη και σήμερα είναι εκείνη που μπορεί να κάνει τη διαφορά, εάν χρειαστεί να χρησιμοποιηθεί για την προστασία της πατρίδας μας.