Σε έναν κόσμο όπου οι ηγέτες ανταγωνίζονται στο ποιος θα υψώσει περισσότερο τον τόνο της πολεμικής ρητορικής, η φωνή της λογικής ακούγεται σχεδόν παράταιρη. Κι όμως, μέσα στον ορυμαγδό των απειλών, των βομβαρδισμών και των ασκήσεων γεωπολιτικής εξουσίας, ένας Ευρωπαίος πρωθυπουργός είπε δημόσια αυτό που κάθε σώφρων και ενσυναίσθητος πολίτης σκέφτεται, αλλά κανείς άλλος εταίρος του δεν τολμά να διατυπώσει.
Ο Ισπανός Πέδρο Σάντσεθ δεν ακολούθησε το ρεύμα της σιωπηρής συναίνεσης απέναντι στις στρατιωτικές επιχειρήσεις των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ κατά του Ιράν. Είχε το σθένος να επικρίνει τους πολεμοχαρείς χειρισμούς των δύο συμμάχων, να στηλιτεύσει την απόφαση τους να δράσουν μονομερώς και να μιλήσει ανοιχτά για την ανάγκη σεβασμού στο διεθνές δίκαιο.
«Δεν θα είμαστε συνένοχοι σε κάτι που είναι επιβλαβές για τον κόσμο και αντίθετο με τις αξίες και τα συμφέροντά μας, απλώς από φόβο αντιποίνων. Λέμε ξεκάθαρα “όχι” στον πόλεμο. Με αυτό τον τρόπο ξεκινούν οι μεγάλες καταστροφές της ανθρωπότητας. Η βία γεννά βία. Δεν μπορείς να παίζεις ρώσικη ρουλέτα με την τύχη εκατομμύριων ανθρώπων», είπε μεταξύ άλλων ο Πέδρο Σάντσεθ, που δυστυχώς αποτελεί… θλιβερή μειονότητα μεταξύ των Ευρωπαίων ηγετών.
Δεν πρόκειται για κάποια ριζοσπαστική ή αντισυστημική θέση. Αλλά σε μια εποχή που η διεθνής πολιτική σκηνή χορεύει στο ρυθμό της τραμπικής παράνοιας και της κουλτούρας του «πυγμάχου», ακόμα και το αυτονόητο αντηχεί σαν μια σπάνια πράξη πολιτικού θάρρους και ηθικής συνέπειας.
Ο Σάντσεθ κάλεσε σε άμεση αποκλιμάκωση και επιστροφή στο διάλογο, τονίζοντας ότι η «σπείρα βίας» πρέπει να σταματήσει πριν οδηγήσει σε έναν ακόμη μακροχρόνιο και καταστροφικό πόλεμο στη Μέση Ανατολή. «Οι βόμβες δεν χτυπούν μόνο στρατιωτικούς στόχους, αλλά και δρόμους, αεροδρόμια, σχολεία και τα σπίτια αθώων πολιτών». Ήταν η εξήγηση του γιατί η Ισπανία αρνήθηκε να επιτρέψει τη χρήση των βάσεων Ρότα και Μορόν από τους Αμερικανούς για επιχειρήσεις εναντίον της Τεχεράνης.
Και όταν ο Αμερικανός πρόεδρος απείλησε, με την αισθητική πιστολέρο τιμωρού του Φαρ Ουέστ, την Ισπανία με εμπορικό εμπάργκο (γιατί «φέρθηκε απαίσια»), εκείνος έκανε ξανά επίδειξη πολιτικής αξιοπρέπειας και ωριμότητας.
Και βέβαια αυτό που θα έπρεπε να προκαλεί τη μεγαλύτερη εντύπωση δεν είναι ότι υπήρξε ένας Ευρωπαίος ηγέτης που αντιτάχθηκε στο δόγμα Τραμπ-Νετανιάχου, αλλά ότι κανείς άλλος δεν είχε τα κότσια να το κάνει.
Η στάση της Μαδρίτης και το τηλεοπτικό διάγγελμα του σοσιαλιστή Ισπανού ηγέτη αποτελούν έναν οδικό χάρτη για το πώς θα έπρεπε να λειτουργεί η Ευρώπη: ως μια δύναμη διαλόγου, ως ένας πυλώνας που αρνείται τη μονομερή δράση και επιμένει στην επιστροφή στη διπλωματία.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση, που στα ιδρυτικά πρωτόκολλα παραπέμπει σε δύναμη πολυμερούς συνεργασίας και ειρήνης, παρουσιάζεται απελπιστικά λίγη ξανά και ξανά μπροστά στη «λαίλαπα» Τραμπ. Η Ευρώπη δεν δημιουργήθηκε μόνο ως οικονομική ένωση. Αλλά και ως πολιτικό εγχείρημα που υποσχόταν ότι μετά τις τραγωδίες του 20ού αιώνα η ήπειρος θα αποτελούσε και χώρο διπλωματικής επίλυσης των διαφορών.
Το να μην έχει καν «φωνή» όταν ο κόσμος κυριολεκτικά καίγεται, συνιστά καθαρή αυτοαναίρεση.
Ο Ισπανός πρωθυπουργός επέλεξε να διασώσει τη χαμένη τιμή μιας Ευρώπης που παρακολουθεί τις εξελίξεις ως αμήχανος θεατής. Φαίνεται όμως ότι θα μείνει μόνος του σε έναν κόσμο που με το να είναι κυρίαρχες οι κραυγές η σιωπή μοιάζει όλο και περισσότερο με συνενοχή…