Ακριβώς τρεις δεκαετίες, 30 ολόκληρα χρόνια συμπληρώνονται φέτος από εκείνη την αποφράδα νύχτα στα τέλη του Ιανουαρίου του 2026. Την περίφημη νύχτα των Ιμίων, όταν Ελλάδα και Τουρκία βρέθηκαν μια ανάσα από μια εμπόλεμη σύρραξη που θα μπορούσε αναμφίβολα να οδηγήσει σε γενικευμένο πόλεμο. Κάτι τέτοιο τελικά δεν συνέβη, αλλά ακόμη κι έτσι, αυτό το επεισόδιο δεν αποδείχθηκε αναίμακτο για την πατρίδα μας.
Τρεις ένστολοι έχασαν την ζωή τους και είχαν το θλιβερό προνόμιο να αποτελέσουν τις μοναδικές απώλειες που σημειώθηκαν τουλάχιστον σε ό,τι αφορά σε ανθρώπους. Και αυτό διότι για την Ελλάδα οι απώλειες αποδείχθηκαν –εν τέλει- πολυεπίπεδες, εν μέρει και εξαιτίας της τεράστιας διαφοράς που χώριζε την πολιτική και στρατιωτική εξουσία του τόπου σχετικά με την διαχείριση της κρίσης…
Οι πρωταγωνιστές της τραγωδίας
Επί της ουσίας αυτό είναι και το συμπέρασμα που βγαίνει, όταν κοιτά κανείς από απόσταση τα γεγονότα της κρίσης των Ιμίων. Από τη μία πλευρά ο πρωθυπουργός Κώστας Σημίτης και ο υπουργός Εξωτερικών της τότε κυβέρνησης ΠΑΣΟΚ, Θεόδωρος Πάγκαλος. Σε κάθε έναν από αυτούς ανήκει και η πατρότητα από μιας φράσης που συνδέθηκε με εκείνες τις μέρες. Το «θέλω να ευχαριστήσω την κυβέρνηση των Ηνωμένων Πολιτειών» που είπε ο πρωθυπουργός στη Βουλή και το «δεν λέμε ότι την πήρε ο άνεμος;» που πρότεινε ο Πάγκαλος για την ελληνική σημαία, που κατόπιν συμφωνίας, θα σταματούσε έκτοτε να κυματίζει στο νησί.
Από την άλλη μεριά οι Ένοπλες Δυνάμεις και η ΕΥΠ, που προσέγγισαν το θέμα με πολύ διαφορετική νοοτροπία. Κύριος εκφραστής της προφανώς ο ναύαρχος Χρήστος Λυμπέρης. Ο αρχηγός ΓΕΕΘΑ, ο οποίος είχε μεγάλη διάσταση απόψεων με την πολιτική ηγεσία, φτάνοντας σε σημείο να θέσει τον εαυτό του στη διάθεση του πρωθυπουργού. «Ακούστε να δείτε, αν δεν έχετε εμπιστοσύνη, υποβάλλω την παραίτησή μου» είπε στον πρωθυπουργό, όταν αντιλήφθηκε την απόσταση που τους χώριζε.
Διάλογοι που πλέον δεν αμφισβητούνται, την ώρα που έρχονται και περισσότερα στοιχεία στο φως, όχι μόνο για όσα ελέχθησαν στο πρωθυπουργικό γραφείο, αλλά και εκείνα που συνέβησαν στο πραγματικό πεδίο. Εκεί, δηλαδή όπου άφησαν την τελευταία πνοή τους ο τον υποπλοίαρχος Χριστόδουλος Καραθανάσης, ο υπολοίαρχος Παναγιώτης Βλαχάκος και ο αρχικελευστής Έκτορας Γιαλοψός.
Το απόρρητο ημερολόγιο
Οι τρεις αξιωματικοί έλαβαν τα ξημερώματα της 31ης Ιανουαρίου 1996 την εντολή να επιβιβαστούν σε ένα ελικόπτερο τύπου τύπου Agusta Bell 212ASW, του Ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού, από τη φρεγάτα «Ναυαρίνον» και να εκτελέσουν αποστολή αναγνώρισης, προκειμένου να επιβεβαιώσουν την παρουσία τουρκικών δυνάμεων στη βραχονησίδα της Μεγάλης Ίμιας.
Το ελικόπτερο απονηώθηκε στις 04.26 και στις 5.01, δηλαδή μόλις 35 λεπτά αργότερα διεκόπη η επικοινωνία κι ενώ βρισκόταν σε διαδικασία επιστροφής. Ο διάλογος καταγράφηκε στο απόρρητο ημερολόγιο ασυρμάτου της φρεγάτας και ήρθε στο φως από τη δημοσιογραφική ομάδα του Αλέξη Παπαχελά, για λογαριασμό της τηλεόρασης του ΣΚΑΙ.
Όπως γνωρίζουμε πολύ καλά, οι καιρικές συνθήκες εκείνη τη νύχτα δεν ήταν καλές και η ορατότητα –κατά συνέπεια- ιδιαίτερα περιορισμένη. Αρχικά αυτό τεκμηριώνεται και από τους τρεις επιβαίνοντες στο ελικόπτερο, που λένε: «Δεν βλέπω τίποτα. Θα κατέβω χαμηλότερα. Πες στους δικούς μας στην περιοχή να κοιτάζουν κι αυτοί», στις 04.43. Όμως στις 04.50 το περιεχόμενο της συνομιλίας αλλάζει… Πλέον το ελικόπτερο έχει κατέβει πολύ πιο χαμηλά και οι επιβαίνοντες Έλληνες στρατιωτικοί έχουν πολύ καλύτερο οπτικό πεδίο. Ουσιαστικά, δηλαδή, επιβεβαιώνουν το αρχικό σενάριο. «Τώρα 150 πόδια. Πιθανό μαύρη Zodiac με άσπρη μηχανή δυτική πλευρά. Ξαναπάω για επιβεβαίωση», για να συνεχίσει στις 04.57: «Έχει κόκκινη σημαία και ανθρώπους σίγουρα»…
Στις 04.59 δυστυχώς από το ελικόπτερο ακούγεται ότι έχει ανάψει ο συναγερμός master caution, χωρίς να γνωρίζουν γιατί και μόλις δύο λεπτά αργότερα καταγράφεται και η τελευταία επικοινωνία. «Ανάψτε φώτα για να σας βλέπω… Έχω emergency» που διακόπτεται απότομα και βίαια, πριν οι τρεις αξιωματικοί πάρουν την αλήθεια μαζί τους στα παγωμένα νερά του Αιγαίου…