Κακά τα ψέματα, ήταν μάλλον άνυδρη η δεκαετία του 1980 για τον ελληνικό κινηματογράφο. Λίγες οι πραγματικά πολύ καλές ταινίες, πολλά τα «σκουπίδια». Εάν η νοσταλγία εξωραΐζει την ανάμνηση, είναι ακριβώς επειδή βγήκαν και έργα όπως το, εξαιρετικό, Μάθε Παιδί μου Γράμματα (1981). Διαθέσιμο σε μας μέσω Ertflix, ένας άτυπος φόρος τιμής στον σπουδαίο Νίκο Καλογερόπουλο που δεν βρίσκεται πλέον ανάμεσά μας…
Οι παλαιότεροι θυμούνται κυρίως αυτό το «6 χρόνια στο Δημοτικό, 6 χρόνια στο Γυμνάσιο…» που μονολογούσε ο Κώστας Τσάκωνας, ως Δημοσθένης. Βέβαια, η -με διαφορά- πιο ανατριχιαστική στιγμή του Μάθε Παιδί μου Γράμματα ήταν άλλη, η τελευταία. Ο Νίκος Καλογερόπουλος, ως Σωκράτης (αδελφός του Δημοσθένη), να ουρλιάζει: «Την αλήθεια ρε! Την αλήθεια…».
Το πιάσαμε ανάποδα, από το τέλος, όμως «έπαιξε» πολύ αυτές τις μέρες η εν λόγω ατάκα. Ίσως επειδή συμβολίζει μαζί και τον ασυμβίβαστο χαρακτήρα του ηθοποιού στην πραγματική ζωή. Όπως και να έχει, δεν μπορείς να μην συγκλονιστείς από τη δύναμη που βγάζει αυτή η σκηνή. Η μετάλλαξη ενός φαινομενικά άβουλου παιδιού, το πνιγηρό αίσθημα της αδικίας που τον κάνει να ξεπεράσει τον τραυλισμό του και να τα βάλει σθεναρά με την πατρική, αυταρχική, εξουσία που δεν τον άφηνε να εκφραστεί όπως πραγματικά ήθελε – έτσι δεν έφαγε και κάμποσες καρπαζιές επειδή χόρευε μπροστά στις τουρίστριες υπό τους ήχουςτου Rasputin;
Είναι μία ταινία που σε βάζει πολλαπλώς σε σκέψεις το Μάθε Παιδί μου Γράμματα του Θόδωρου Μαραγκού. Έχει έναν αξιακό κώδικα που παρότι φαίνεται πως είναι παλιός, δεν είναι και αναχρονιστικός. Καθώς το κυρίαρχο μήνυμα είναι πέρα από την κάθε εποχή: Έχει να κάνει με την υποχρέωση κάθε γονιού να πλάσει ελεύθερους ανθρώπους, με κριτική σκέψη και ανοιχτό μυαλό, με έντονο το περί δικαίου αίσθημα.
Ο Νίκος Καλογερόπουλος δίνει ρεσιτάλ σε αυτήν την ταινία (κέρδισε άλλωστε και το ειδικό βραβείο Ερμηνείας στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης), πετάει ψηλά λες και του δίνει φτερά ο «δάσκαλος» και τόσο καλαίσθητος σε όλα του, Βασίλης Διαμαντόπουλος, ο κινηματογραφικός του πατέρας. Μπορεί να έγινε πραγματικά διάσημος 3 χρόνια αργότερα, με την Λούφα και Παραλλαγή, μπορεί επίσης με το Κάμπινγκ της ΕΡΤ να μπήκε στα σπίτια όλης της Ελλάδας, όμως ήταν αυτή η στιγμή που τον έβγαλε στο προσκήνιο, που έδειξε σε όλους το ταλέντο και τη στόφα του.
Δεν θα είναι για πολύ καιρό στο Ertflix διαθέσιμο το Μάθε Παιδί μου Γράμματα. Μην προσπεράσεις την ευκαιρία να (ξανά)δεις κάτι που βρίσκει αξιοθαύμαστη ισορροπία ανάμεσα στο γλυκό και στο πικρό, στο αστείο και στο σοβαρό. Θίγοντας διαχρονικά ζητήματα, παθογένειες της ελληνικής κοινωνίας που τόσα χρόνια μετά, δεν λέμε να αφήσουμε οριστικά πίσω. Είναι μία ταινία, θα έλεγε κανείς, που η παρακολούθησή της θα έπρεπε να είναι «υποχρεωτική». Τόσο καλό (μας) κάνει…