Σκεφτείτε το λίγο: το “Spider-Man: Brand New Day” σαρώνει στις αίθουσες αυτήν την περίοδο και λογικά, μέχρι να ολοκληρωθεί αυτό το κείμενο, μπορεί και να είναι ή ταινία με τις περισσότερες εισπράξεις στα χρονικά του κινηματογράφου. Ή, τέλος πάντων, κάπου στα πέριξ της κορυφής.
Έστω, λοιπόν, ότι θέλεις να κάνεις ένα αφιέρωμα στις superhero movies ενόσω παίζεται ακόμη η τελευταία ταινία του Ανθρώπου-Αράχνη. Τι επιλέγεις;
Ακριβώς: φτιάχνεις ένα άτυπο top-10 των καλύτερων σκηνών Batman που είδαμε ποτέ στο πανί.
Γιατί, εντάξει, μπορεί ο Spidey να είναι ο φιλικός μας γείτονας και άπαντες να τον συμπαθούμε, όμως όταν έρχεται η ώρα να παίξουν τα μεγάλα παιδιά καλό θα ήταν να βαδίσουμε στον δρόμο που χάραξε ο ΛΕΞ:
Αφού ξεκαθαρίσουμε λοιπόν πως θα σταθούμε σε σκηνές που πρωταγωνιστεί 100% ο Batman (μην περιμένετε, δηλαδή, να δείτε τη διαβόητη- και αριστουργηματική- σκηνή της ανάκρισης του Joker στο “The Dark Knight”), να προσθέσουμε ότι επιλέγουμε μία και μόνο σεκάνς από (σχεδόν) κάθε ταινία που έχουμε δει τον Σκοτεινό Ιππότη. Ειδάλλως θα μπορούσε κάλλιστα να είναι ένα top-10 αποκλειστικά και μόνο με εικόνες από 2-3 φιλμ.
Αρκετά, όμως: ας ακολουθήσουμε τον Gordon στην ταράτσα του αστυνομικού τμήματος και ας σωπάσουμε καθώς ανάβει τον προβολέα.
Το σήμα στον ουρανό σχηματίστηκε.
Λίγη αναμονή.
Η Νυχτερίδα έφτασε.
Τι λέτε, πάμε;
10) Batman Intro (Justice League, 2017)
O Ζακ Σνάιντερ έχει πολλά κάποια προτερήματα ως κινηματογραφιστής, όμως έχει και μια σωρεία ελαττωμάτων. Σαν άλλος Τόμας Πίντσον, όμως, ξεχωρίζει για το Έμφυτο Ελάττωμα: άλλες ταινίες θέλει να γυρίσει, άλλες γυρίζει.
Και, πάνω απ’ όλα, ο αμετανόητος κομιξόφιλος (αυτό προσμετράται στα θετικα του) Ζακ θέλει να γυρίσει σαν τρελός μία ταινία Batman. Αντ’ αυτού του δίνουν κάτι Superman, κάτι Justice League και τα συναφή.
Τι έκανε, επομένως, ως εχέφρων άνθρωπος; Έβαλε όσο περισσότερο Dark Knight χωρούσε στα πρότζεκτ του. Και παρά τις δεδομένες αστοχίες, όπου τα κατάφερε τα κατάφερε καλά.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα το intro του Justice League εκεί που- οποία έκπληξη- ξεκινάμε με το alter ego του Μπρους Γουέιν: σε μια Γκόθαμ που μοιάζει βγαλμένη απευθείας από το Arkham (το βιντεοπαιχνίδι), ο Άφλεκ ξεκινάει εντυπωσιακά με τόλουπ που θα ζήλευε και ο Ιωάννης Μελισσανίδης της Ατλάντα το 1996 και, εν συνεχεία, αρπάζει τον «κακό» πριν δει το κακό να ’ρχεται.
Που είναι ξενέρωτο όσο δεν πάει, αλλά… ποσώς.
Εμείς έχουμε τον Batman.
9) Batman Returns… again (Flash, 2023)
H αληθινή μας πατρίδα, λένε, είναι η παιδική μας ηλικία.
Και μπορεί το Flash να ήταν μία- στην καλύτερη των περιπτώσεων- μέτρια ταινία, όμως ο σκηνοθέτης Άντι Μουσιέτι πόνταρε πανέξυπνα την κινηματογραφική του ύπαρξη στη νοσταλγία.
Και τότε, αν δεν απευθύνεσαι σε άψυχα ρομπότ, δε γίνεται να χάσεις: ο “original” Batman επιστρέφει μετά από 30 ολόκληρα χρόνια ανάπαυσης και, αυτοστιγμεί, ο Χρόνος διπλώνει προς τα μέσα και χάνει την άυλη υπόστασή του.
Όταν εκείνος ψιθυρίζει εμφατικά ποιος είναι, μια ζεστασιά απλώνεται στο κορμί μας. Και, ξέρετε, είναι λογικό.
Στην πραγματική μας πατρίδα, μια άλλη ζωή κι ένα κάποτε μακριά, τα παιδικά μας μάτια παρακολουθούσαν εκστασιασμένα τον Άνθρωπο-Νυχτερίδα να πολεμάει το έγκλημα.
Το να συμβαίνει το ίδιο μια χούφτα δεκαετίες αργότερα ενόσω ακούς το theme του Ντάνι Έλφμαν είναι ένα συναίσθημα που δεν μπορεί ν’ αποδοθεί με λόγια, κι ας αποτελεί φιλμική ποίηση για τα μάτια.
Ανακαλούμε: δυόμιση σκάρτες λέξεις, αρκούν.
“I’m Batman”.
8) He is the Bat (Mask of the Phantasm, 1993)
Κάποιοι θα πείτε ότι είναι «κλεψιά».
Κάποιοι άλλοι πως αυτή είναι η καλύτερη ταινία Batman ever.
Κάποιοι τρίτοι θα τονίσετε ότι δεν βλέπετε «μικιμάο» και θα ξινίσετε τα μούτρα σας λέτε και ήρθατε στο σπίτι μας και σας φιλέψαμε παπουτσάκι- και πιο συγκεκριμένα αθλητικό παπουτσάκι, αυτό που φοράμε στο γυμναστήριο.
Δεκτή κάθε άποψη, αν κι εσάς της τρίτης κατηγορίας σας συμπαθούμε λιγότερο (κυρίως γιατί δεν εκτιμήσατε τις μαγειρικές μας ικανότητες).
Το Mask of the Phantasm είναι μία αληθινά αριστουργηματική ταινία κι ας πρόκειται για animation.
Η σκηνή, δε, που ο Μπρους Γουέιν με τη βοήθεια του Άλφρεντ φοράει την μάσκα κι ετοιμάζεται να δείξει στον κόσμο το πραγματικό του πρόσωπο, είναι ξεκάθαρα ανθολογίας.
Ένα σκοτεινό βλέμμα και δύο μυτερές άκρες, παιδιά.
Τίποτα παραπάνω.
Α, ναι: και το σοκαρισμένο βλέμμα του ανθρώπου που αγαπά περισσότερο από κάθε άλλον η Νυχτερίδα.
7) Dance with the devil (Batman v Superman: Dawn of Justice, 2016)
Και πάλι Σνάιντερ, και πάλι όχι ακριβώς Batman αλλά με λίγο από Superman.
Η αγαπημένη σκηνή πολλών είναι η μάχη των δύο υπερηρώων που έχει παρθεί σχεδόν αυτοτελώς, καρέ προς καρέ, από το Dark Knight Returns του Φρανκ Μίλερ.
Κάθε άποψη δεκτή, αλλά αυτό που γίνεται στην αποθήκη μετά το ξυλίκι ανάμεσα στους δύο σταρ είναι απείρως περισσότερο «γήινο» και, ως εκ τούτου, πολύ πιο… Batman.
Σε μία από τις σπάνιες φορές που οι κακοί δεν πηγαίνουν ο ένας μετά τον άλλον, σαν πρόβατα επί σφαγή, ν’ αντιμετωπίσουν τον Σκοτεινό Ιππότη αλλά ορμάνε οργανωμένα εναντίον του, τού καταφέρνουν μία επίπονη μαχαιριά στον ώμο.
Η εκπληκτική χορογραφία συνεχίζεται με τον Batfleck να παθαίνει ελεγχόμενο αμόκ, ν’ αντεπιτίθεται και να ισοπεδώνει τους πάντες και τα πάντα.
Ο Batman είναι ο πιο έξυπνος ντεντέκτιβ του κόσμου, αλλά ξέρετε τι άλλο είναι;
Ντούκι.
Γυμνασμένος.
Με αστείρευτη αντοχή.
Ένας δολοφόνος εν κινήσει που επιλέγει να μην σκοτώσει.
Μπορεί, όμως, να σε σακατέψει. Έτσι δεν είναι;
6) What are you? (Batman, 1989)
Πίσω στα late 80s συνετελέσθη κάτι πανέμορφο: η βιομηχανία των κόμικ- εν πολλοίς χάρη στον Φρανκ Μίλερ (ναι, πάλι αυτός)- πέρασε μία βίαιη φάση ενηλικίωσης και οι ήρωες, προεξάρχοντος του Batman, έγιναν πιο σκοτεινοί.
Μοιρολατρικά, λοιπόν, ο αδιαμφισβήτητος βασιλιάς του γοτθικού στοιχείου, ο Τιμ Μπάρτον, πήρε στα στιβαρά του χέρια το τιμόνι και ανύψωσε τον Dark Knight σε δυσθεώρητα γκροτέσκα ύψη.
Στο ντεμπούτο του, το 1989, η άχρονη, ομιχλώδης Γκόθαμ Σίτι είναι μια καταραμένη πόλη που τα ηνία κρατούν οι εγκληματίες κι ένας τύπος, ενδεδυμένος το προσωπείο του Τζακ Νίκολσον, που γελάει πολύ. Ξανά. Και ξανά. Και ξανά.
Πολύ πριν βρεθεί αντιμέτωπος με τον Joker, όμως, ο Μάικλ Κίτον φροντίζει να «συστηθεί» στα ταραχοποιά στοιχεία ανοίγοντας, κυριολεκτικά, τα φτερά του.
«Τι είσαι;!», τον ρωτά, μ’ ένα αμάλγαμα δέους και τρόμου στο βλέμμα, ο δύσμοιρος αλήτης που νόμιζε πως μπορεί να τα βάλει μαζί του.
Η απάντηση, ακόμη και τώρα, ηχεί σαν γλυκιά, ερεβώδης μελωδία στ’ αυτιά μας.
5) He’ s a silent guardian, a watchful protector (The Dark Knight, 2008)
«Γιατί τρέχει, μπαμπά;»
Τα σκυλιά αμολιούνται στο κατόπι του.
«Μα, δεν έκανε τίποτα κακό…»
Το σήμα της νυχτερίδας θρυμματίζεται και βουλιάζει στην βρεγμένη αγκαλιά του προβολέα.
«Θα τον κυνηγήσουμε. Γιατί μπορεί να το αντέξει. Γιατί είναι…»
Το καλοκαίρι του 2008 ο Κρίστοφερ Νόλαν παρέδωσε ένα φιλμικό αριστούργημα, ζωντανεύοντας στην οθόνη τον Dark Knight. Και μπορεί ο Joker του αδικοχαμένου Χιθ Λέτζερ ν’ αποτελεί αδιαπραγμάτευτο σημείο αναφοράς, όμως ο Κρίστιαν Μπέιλ γι’ ακόμα μία φορά είναι καταπληκτικός από την αρχή μέχρι το τέλος.
Και, ω κινηματογραφικέ Θεέ, τι τέλος.
Με τον Πρίγκιπα του Εγκλήματος να έχει, ουσιαστικά, θριαμβεύσει ηττώμενος και τον Two-Face να κείτεται στο έδαφος, ο Batman παίρνει ηθελημένα επάνω του όλα τα εγκλήματα.
«Γιατί;»
Η μουσική του Χανς Ζίμερ δοκιμάζει τα όρια των αισθήσεών μας και ο μαυροφορεμένος άντρας ανεβαίνει στο Batpod, την στιγμή που η κόλαση πίσω του τεντώνει τα γαμψώνυχά της για να τα μπήξει στο ευάλωτο, πια, ψυχολογικό του δέρμα.
Λίγο πριν την κορύφωση, πριν το αρραγές μαύρο καλύψει τα πάντα και μείνουμε αποσβολωμένοι στη θέση μας για ένα διευρυμένο «λίγο ακόμα», το ασθενικό φως του δρόμου αγκαλιάζει το έμβιο σύμβολο της Γκόθαμ.
Τι κι αν δεν έκανε τίποτα κακό;
Θ’ αντέξει.
Γιατί είναι ο Σκοτεινός Ιππότης.
4) The Dark Knight… Rises! (Batman Returns, 1992)
Ο Τιμ Μπάρτον είναι ξανά εδώ, τρία χρόνια μετά την επιτυχία της παρθενικής του ενασχόλησης με τον πιο διάσημο χάρτινο ήρωα της οικουμένης. Η αψεγάδιαστη αισθητική παραμένει, ο Penguin έχει πάρει τη θέση του Joker, η Μισέλ Φάιφερ μας έχει πάρει τα μυαλά ως Catwoman, όμως τίποτα απ’ όλ’ αυτά δε θα είχε αξία αν στο κέντρο της ιστορίας δεν παλλόταν η ζείδωρη καρδιά του Μάικλ Κίτον.
Του τύπου που στέκεται στο σκοτάδι περιμένοντας ένα φωτεινό νεύμα για να φορέσει την στολή του και να προσπαθήσει, βράδυ το βράδυ, να σώσει την ψυχή της παρηκμασμένης του πόλης.
Με στείρους όρους αυτή δεν είναι μία σκηνή Batman, αλλά ο προάγγελός της. Ο Μπρους Γουέιν φορά ακόμη το προσωπείο του δισεκατομμυριούχου playboy και δεν έχει αφεθεί στη θελκτική αγκάλη της νύχτας.
Θα γίνει κι αυτό, αλλά μέχρι τότε…
Μέχρι τότε απολαύστε, με την ανατριχιαστική συντροφιά του Ντάνι Έλφμαν, το Bat-Signal ν’ αντανακλάται στο WayneMaynor κι έπειτα στο πρόσωπο του Μπρους.
Ο Batman είναι και πάλι εδώ.
Γι’ άλλη μια φορά.
Για όσο χρειαστεί.
Για πάντα.
3) I’ m Vengeance (The Batman, 2022)
Έμοιαζε ακατόρθωτο.
Μια αποστολή «αυτοκτονίας».
Η δυσκολότερη δουλειά του σκηνοθετικού κόσμου.
Πριν από μια τετραετία ο Ματ Ριβς αναμετρήθηκε με το τέρας της πρωτοφανούς επιτυχίας του προκατόχου του και όχι απλά δεν έριξε τον πήχυ αλλά τον πέρασε σαν άλλος Ντουπλάντις Καραλής.
Με τον Κρίστοφερ Νόλαν να έχει ολοκληρώσει την τριλογία που επαναπροσδιόρισε το superhero είδος το 2012 και έκτοτε να έχουν «παρεμβληθεί» οι εμφανίσεις του Άφλεκ ως Batman αλλά όχι σε solo Bat-movie, ο Ριβς πόνταρε τις μάρκες του στον Ρόμπερτ Πάτινσον και παρέδωσε ένα φτερωτό κομψοτέχνημα.
Ο Πάτινσον ερμηνεύει υποδειγματικά έναν νεαρό Dark Knight που παλεύει ακόμη με τις ορμές της νιότης και το αδηφάγο τραύμα της απώλειας των γονιών του, και φροντίζει να δώσει από πολύ νωρίς το στίγμα του.
Όταν μια συμμορία τον προκαλεί ανερυθρίαστα στο «ημιθανές» σκηνικό του μετρό, ο προστάτης της Γκόθαμ αναδύεται από τις σκιές με στόχο την τυφλή εκδίκηση.
Το score του Μάικλ Τζακίνο ντύνει ισόποσα υποβλητικά και πομπωδώς την σκηνή και οι συμμορίτες δεν αργούν να καταλάβουν το λάθος τους.
Μπαπ.
Μπαπ.
Μπαπ.
Είσαι ο επόμενος.
Πλησιάζει.
Όμως τον ουρανό σκίζει το Bat-Signal.
Ζήσε για να πεθάνεις μία άλλη μέρα.
2) It’s not who I am underneath (Batman Begins, 2005)
Ό,τι δεν είχαν καταφέρει επί σχεδόν 60 χρόνια ο Joker, ο Two-Face, o Bane, ο Mr. Freeze και οι υπόλοιποι σχεδόν το κατάφερε σε μία τριετία ο Τζόελ Σουμάχερ: ο Αμερικανός σκηνοθέτης λίγο έλειψε να σκοτώσει τον Batman.
Με τα Batman Forever (1995) και Batman & Robin (1997), στα οποία κυριαρχούσε η campy προσέγγιση, να φλερτάρουν με τον όρο «ανεκδιήγητα», ουδείς τολμούσε- της Warner Bros. συμπεριλαμβανομένης- ν’ ασχοληθεί με την κινηματογραφική αναβίωση του Batman.
Enter, Κρίστοφερ Νόλαν: ο Βρετανός δημιουργός, έχοντας καταθέσει τα διαπιστευτήριά του με το εκπληκτικό Memento(μα και με το κομματάκι άνισο Insomnia), αναλαμβάνει το reboot του Dark Knight και φέρνει στην οθόνη ένα σπάνιο origin story του ήρωα που χρήζει καθολικής υπόκλισης.
Ο Κρίσιαν Μπέιλ κάνει σχεδόν μία ώρα για να φορέσει την κάπα του, όμως από το σημείο που τη βάζει και μετά οι στιγμές χαράσσονται στη μνήμη μας με ανεξάλειπτο μελάνι.
Τίποτα δεν μπορεί να συγκριθεί, όμως, με την «κατηγορία» της παιδικής του φίλης, της Ρέιτσελ, ότι δε βοηθάει την πόλη του. «Οι πράξεις είναι αυτές που μας καθορίζουν», του λέει ορθά-κοφτά, πριν αποστρέψει απογοητευμένη το βλέμμα.
Η Κέιτι Χολμς μπορεί να είναι πιο νερόβραστη κι από πατάτα που ξεχάστηκε στην κατσαρόλα από μαθητευόμενο σεφ, όμως ακόμη κι αυτή στα χέρια του Νόλαν σε πείθει.
Ο Μπρους πληγώνεται από τα λόγια της, αλλά, ταυτόχρονα, αδυνατεί ν’ αποκαλύψει το μυστικό του. Στην αρχή, τουλάχιστον. Γιατί εν μέσω της τρίτης πράξης, όταν η Γκόθαμ έχει παραδοθεί στα χέρια του υποκόσμου και ο Ra’s al Ghul μοιάζει έτοιμος για το τελειωτικό χτύπημα, ο Batman υψώνει ανάστημα.
Η Ρέιτσελ κοιτάζει, έμπλεη θαυμασμού και στιγμιαίας ανακούφισης, τον εν δυνάμει σωτήρα των πάντων.
«Περίμενε, μπορεί να πεθάνεις. Τουλάχιστον πες μου το όνομά σου», τον εκλιπαρεί.
Αντί ευθείας απάντησης ο Batman επαναλαμβάνει λέξη προς λέξη τα λόγια της.
Έπειτα βουτάει στο κενό.
Αν δεν ανατριχιάζετε κάθε φορά σ’ αυτή τη σκηνή, μάλλον έχετε κλειδώσει σ’ ένα ψυχρό μέρος το παιδί που κάποτε υπήρξατε.
Κακώς. Αφήστε το να βγει στην επιφάνεια και πιστέψτε ξανά στα θαύματα.
Δείτε και μόνοι σας: ο Μπρους Γουέιν πετάει στον αέρα.
1) Oh, boy, you are in for a show tonight, son (The Dark Knight Rises, 2012)
Οκτώ χρόνια. Μακριά απ’ όλους και απ’ όλα. Απόκληρος, κυνηγημένος, ένα πλάσμα της νύκτας με τσακισμένο κορμί που η πόλη του το μισεί. Άλλωστε είναι υπεύθυνος για τόσους θανάτους, θυμάστε;
Το TDNR αποτέλεσε το κύκνειο άσμα του Νόλαν στο υπερηρωϊκό σύμπαν και ήταν κάτι παραπάνω από εμφανές πως το μυαλό του βρισκόταν περισσότερο στο Interstellar (2014) και λιγότερο στο κλείσιμο της τριλογίας.
Η ταινία έχει εξόφθαλμα κενά, μία αίσθηση προχειρότητας (πάντα για τα «εμμονικά» δεδομένα ενός περφεξιονιστή όπως ο Νόλαν) καλύπτει τα πάντα και…
Και, κάπου εδώ σταματούν τ’ αρνητικά. Κι αυτό γιατί το φιλμ βρίθει από επικές σκηνές. Πολλοί στέκονται στη σεκάνς που ο Bane σπάει τη μέση του Batman (φόρος τιμής, προφανώς, στο Knightfall), όμως υπάρχει ένα τετράλεπτο που προηγείται αυτής και αποδεικνύει πως η ζωή πράγματι αρχίζει στην άλλη πλευρά της απελπισίας.
Με την Γκόθαμ να καταρέει και τον Gordon να νοσηλεύεται στο νοσοκομείο, ο Μπρους Γουέιν αρχίζει να επισκέπτεται ολοένα και περισσότερο την σπηλιά που βρίσκεται κάτω από την έπαυλή του.
Η στολή, σαν άλλη Σειρήνα, τον καλεί λάγνα στην αγκαλιά της, παρά το γεγονός πως ο Άλφρεντ τονίζει επανειλημμένως πως ο Bane δε μοιάζει με κανέναν απ’ όσους έχει αντιμετωπίσει ο Batman μέχρι τότε.
Και τότε, συμβαίνει: μέσα σ’ ένα τούνελ, με τις Αρχές να πλησιάζουν στο τέλος τους, μια μαυροφορεμένη φιγούρα καταπίνει τα χιλιόμετρα για το ραντεβού με το πικρό του, αρχικά, πεπρωμένο.
Η Γκόθαμ δεν έχει τελειώσει, πολύ απλά γιατί ο Σκοτεινός της Ιππότης είναι και πάλι εδώ. Εδώ, για να πάρει μέρος σε μια μάχη που είναι αδύνατον να κερδίσει.
Μα πότε σταμάτησε κάτι τέτοιο τον Batman;
Η ελπίδα δεν έρχεται πάντα σε φωτεινά χρώματα.
Καμιά φορά μία μαύρη κάπα αρκεί.
Μία μαύρη κάπα.
Το σήμα της νυχτερίδας.
Και μια ψυχή που δεν στεγνώνει ποτέ.
Ποτέ.