Αν υπάρχει μια χώρα που έχει αναγάγει τις θεωρίες συνωμοσίας σε σχεδόν… εθνικό σπορ, αυτή είναι οι Ηνωμένες Πολιτείες. Από τον εξωγήινο του Roswell και το Τρίγωνο των Βερμούδων, μέχρι την αμφισβήτηση της προσεδάφισης του Apollo 11 στο φεγγάρι, τα χημικά που – υποτίθεται – ψεκάζουν τον ουρανό και τα μικροτσίπ που κάποιοι πιστεύουν ότι κρύβονται στα εμβόλια, το μοτίβο είναι διαχρονικό: η πεποίθηση ότι πίσω από τα επίσημα γεγονότα υπάρχει πάντα μια κρυφή αλήθεια.
Σε αυτό το διαχρονικά φορτισμένο από conspiracy theories περιβάλλον, ένα νέο αφήγημα κάνει τους τελευταίους μήνες τον γύρο του διαδικτύου: η λεγόμενη υπόθεση των «Missing scientists». Σύμφωνα με τη θεωρία που αναπτύσσεται σε φόρουμ και social media, μια σειρά από θανάτους και εξαφανίσεις επιστημόνων – πολλοί εκ των οποίων φέρεται να είχαν σχέση με τη NASA ή την ευρύτερη αεροδιαστημική κοινότητα – δεν είναι τυχαία.
Η θεωρία της σύνδεσης των γεγονότων εμφανίστηκε για πρώτη φορά στο δημόσιο διάλογο τον περασμένο Ιούλιο με την τραγική υπόθεση του 29χρονου Τζόσουα ΛεΜπλανκ, ο οποίος εργαζόταν ως ηλεκτρολόγος μηχανικός αεροδιαστημικών τεχνολογιών της NASA σε έργα πυρηνικής πρόωσης. Ο ΛεΜπλανκ δηλώθηκε αγνοούμενος από την οικογένειά του, διότι είχε αφήσει το κινητό του και το πορτοφόλι του στο σπίτι και δεν είχε εμφανιστεί στη δουλειά του.
Περίπου δύο ώρες νωρίτερα όμως από τη δήλωση εξαφάνισης του, ο μηχανικός της NASA είχε αφήσει την τελευταία του πνοή στο Χάντσβιλ της Αλαμπάμα, όταν το Tesla που οδηγούσε βγήκε εκτός δρόμου και συγκρούστηκε με κιγκλίδωμα και δέντρα, πιάνοντας στη συνέχεια φωτιά. Το όχημα εντοπίστηκε καμένο το μεσημέρι της 22ας Ιουλίου 2025, ενώ η σορός του Τζόσουα απανθρακώθηκε και δεν αναγνωριζόταν. Η ταυτότητά του επιβεβαιώθηκε μετά την ιατροδικαστική και η οικογένειά του υποστήριξε στο τηλεοπτικό δίκτυο KLFY ότι πιθανότατα το θύμα είχε απαχθεί.
Για τους υποστηρικτές της θεωρίας, το περιστατικό θεωρήθηκε ως το τελευταίο – τότε – κόμματι ενός μεγαλύτερου «παζλ». Για τις Αρχές, ωστόσο, επρόκειτο για ένα τραγικό αλλά όχι ανεξήγητο συμβάν, με δεδομένο ότι οι συνθήκες του τροχαίου δυστυχήματος ήταν συνηθισμένες.
Η υπόθεση έχει πάρει ξανά μεγάλες διαστάσεις τώρα, καθώς μέσα από φόρουμ και social media, διάσπαρτα περιστατικά ετών συγκεντρώθηκαν και παρουσιάστηκαν ως ενιαία ιστορία, αποκτώντας αφηγηματική συνοχή που δεν είχαν αρχικά. Η εικόνα ενισχύθηκε όταν το θέμα μεταφέρθηκε από το διαδίκτυο σε μεγάλα μέσα ενημέρωσης, όπως το Fox News και η New York Post, φτάνοντας έτσι σε πολύ ευρύτερο κοινό.
Σε ένα ήδη φορτισμένο περιβάλλον δυσπιστίας απέναντι σε θεσμούς, επιστήμη και κρατικούς οργανισμούς, η θεωρία «κούμπωσε» εύκολα σε υπάρχουσες ανησυχίες. Το αποτέλεσμα ήταν να δημιουργηθεί τέτοια πίεση από την κοινή γνώμη, ώστε οι αμερικανικές Αρχές να αναγκαστούν να ανοίξουν επίσημα την υπόθεση, όχι απαραίτητα επειδή πιστεύουν ότι υπάρχει συνωμοσία, αλλά για να δώσουν μια τελική, θεσμική απάντηση.
Η χρονολογική λίστα των 12 νεκρών ή αγνοούμενων επιστημόνων
| 11 Ιουνίου 2022 | Έιμι Εσκρίτζ | Νεκρή | Θεωρήθηκε αυτοκτονία από πυροβολισμό· οι υποστηρικτές της θεωρίας αναφέρουν παλαιότερους ισχυρισμούς της ότι δεχόταν απειλές. |
| 30 Ιουλίου 2023 | Μάικλ Ντέιβιντ Χικς | Νεκρός | Αποδόθηκε σε φυσικά αίτια· εργαζόταν σε κρίσιμα προγράμματα πλανητικής άμυνας της NASA. |
| 4 Ιουλίου 2024 | Φρανκ Μέιγουολντ | Νεκρός | Δεν δόθηκαν ακριβή αίτια θανάτου· ήταν κορυφαίος ερευνητής στη φασματοσκοπία απεικόνισης του JPL. |
| 8 Μαΐου 2025 | Άντονι Τσάβες | Αγνοούμενος | Εξαφανίστηκε μυστηριωδώς στο Νέο Μεξικό· ήταν συνταξιούχος εργοδηγός στο εργαστήριο Los Alamos. |
| 22 Ιουνίου 2025 | Μόνικα Χασίντο Ρέζα | Αγνοούμενη | Εξαφανίστηκε ενώ έκανε πεζοπορία· ήταν διευθύντρια επεξεργασίας υλικών στο JPL της NASA. |
| 26 Ιουνίου 2025 | Μελίσα Κασιάς | Αγνοούμενη | Εξαφανίστηκε από το Los Alamos· στα τηλέφωνά της βρέθηκε να έχει γίνει επαναφορά εργοστασιακών ρυθμίσεων. |
| 22 Ιουλίου 2025 | Τζόσουα ΛεΜπλάνκ | Νεκρός | Σκοτώθηκε σε περίεργο τροχαίο με Tesla· εργαζόταν στην πυρηνική πρόωση για αποστολές στον Άρη. |
| 28 Αυγούστου 2025 | Στίβεν Γκαρσία | Αγνοούμενος | Εξαφανίστηκε από το σπίτι του· εργαζόταν ως εργολάβος σε εγκαταστάσεις πυρηνικών όπλων. |
| 16 Δεκεμβρίου 2025 | Νούνο Λουρέιρο | Νεκρός | Δολοφονήθηκε έξω από το σπίτι του· ήταν διευθυντής του Κέντρου Επιστήμης Πλάσματος και Σύντηξης του MIT. |
| 12 Μαρτίου 2026* | Τζέισον Τόμας | Νεκρός | Βρέθηκε νεκρός σε λίμνη μετά από μήνες εξαφάνισης (από τον Δεκέμβριο)· δεν διαπιστώθηκε εγκληματική ενέργεια. |
| 16 Φεβρουαρίου 2026 | Καρλ Γκρίλμαϊρ | Νεκρός | Σκοτώθηκε κατά τη διάρκεια ληστείας αυτοκινήτου· ήταν διακεκριμένος αστροφυσικός του Caltech. |
| 27 Φεβρουαρίου 2026 | Ουίλιαμ Νιλ ΜακΚάσλαντ | Αγνοούμενος | Εξαφανίστηκε χωρίς το τηλέφωνό του· πρώην υποστράτηγος της Πολεμικής Αεροπορίας με πρόσβαση σε απόρρητα προγράμματα. |
*Η ημερομηνία για τον Τζέισον Τόμας αφορά την ανεύρεση της σορού του, ενώ αγνοούνταν από τον Δεκέμβριο του 2025.
Η μυστηριώδης υπόθεση της Εσκρίτζ
Η αρχή έγινε το 2022 με την υπόθεση της 34χρονης Έιμι Εσκρίτζ, η οποία βρέθηκε νεκρή σε μια υπόθεση που αποδόθηκε επίσημα σε αυτοκτονία. Σήμερα θεωρείται το πιο «ηχηρό» παράδειγμα, καθώς λίγο καιρό πριν πεθάνει είχε δημοσιεύσει βίντεο και είχε δώσει συνεντεύξεις όπου ισχυριζόταν ότι δεχόταν απειλές. Υποστήριζε ότι «σκοτεινές δυνάμεις» ή κρατικές υπηρεσίες προσπαθούσαν να σταματήσουν την έρευνά της στην αντιβαρύτητα. Επιπλέον ανέφερε συχνά ότι την παρακολουθούσαν και ότι ένιωθε σε κίνδυνο. Μετά τον θάνατό της, κυκλοφόρησαν ηχητικά ντοκουμέντα στα οποία ακούγεται να λέει: «Αν μου συμβεί κάτι, να ξέρετε ότι δεν ήταν δική μου επιλογή».
Το Χάντσβιλ είναι το κέντρο της αεροδιαστημικής τεχνολογίας των ΗΠΑ. Πολλοί θεωρούν ότι η έρευνά της «ενοχλούσε» μεγάλα συμφέροντα της αμυντικής βιομηχανίας. Οι υποστηρικτές της θεωρίας πιστεύουν ότι ήταν η πρώτη «εκκαθάριση» μιας ομάδας επιστημόνων που ήξεραν «πάρα πολλά» για την εξωγήινη τεχνολογία ή την προηγμένη φυσική.
Ακολούθησαν το 2023 και το 2024 θάνατοι επιστημόνων όπως ο Μάικλ Ντέιβιντ Χικς και ο Φρανκ Μέιγουολντ, σε περιστατικά που αποδόθηκαν είτε σε φυσικά αίτια είτε έμειναν χωρίς σαφή δημόσια εξήγηση.
Το 2025, όμως, είναι το σημείο όπου το αφήγημα αρχίζει να «δένεται» για όσους πιστεύουν στη θεωρία. Μέσα σε λίγους μήνες καταγράφονται πολλαπλές εξαφανίσεις: ο Άντονι Τσάβες, η Μόνικα Χασίντο Ρέζα, η Μελίσα Κασιάς και αργότερα ο Στίβεν Γκαρσία χάνονται χωρίς να εντοπιστούν. Και κάπου εκεί, τον Ιούλιο του ίδιου έτους, έρχεται ο θάνατος του Τζόσουα ΛεΜπλάνκ, που λειτουργεί σαν καταλύτης.
Τα περιστατικά συνεχίζονται έκτοτε: η δολοφονία του Νούνο Λουρέιρο, ο θάνατος του Τζέισον Τόμας που εντοπίστηκε μήνες μετά την εξαφάνισή του, η δολοφονία του Καρλ Γκρίλμαϊρ σε ληστεία, αλλά και η εξαφάνιση του Ουίλιαμ Νιλ ΜακΚάσλαντ στις αρχές του 2026.
Ο ΜακΚάσλαντ, απόστρατος υποστράτηγος της Πολεμικής Αεροπορίας των ΗΠΑ, εξαφανίστηκε στα τέλη Φεβρουαρίου. Εθεάθη για τελευταία φορά να αποχωρεί από την κατοικία του στο Νέο Μεξικό, αφήνοντας πίσω το κινητό τηλέφωνο, τα γυαλιά του και τις ηλεκτρονικές συσκευές. Πήρε μαζί του μόνο ένα πιστόλι. Η σύζυγός του δήλωσε στον αριθμό έκτακτης ανάγκης «911» ότι φαινόταν να προσπαθεί «να μην εντοπιστεί».
Ο αγνοούμενος είχε στο παρελθόν επιβλέψει το Ερευνητικό Εργαστήριο της Πολεμικής Αεροπορίας στη βάση Wright-Patterson, η οποία συνδέεται διαχρονικά με φήμες για έρευνες γύρω από εξωγήινη τεχνολογία μετά το περιστατικό του Ρόσγουελ το 1947. Η εξαφάνισή του πυροδότησε εικασίες στους κύκλους μελέτης αγνώστου ταυτότητας ιπτάμενων αντικειμένων.
Το γόνιμο έδαφος για τις θεωρίες συνωμοσίας
Αν τα δει κανείς απομονωμένα, πρόκειται για εντελώς διαφορετικές υποθέσεις, με διαφορετικά αίτια και χωρίς προφανή σύνδεση. Όταν, όμως, παρουσιαστούν ως ενιαία λίστα, με έμφαση κυρίως στις εξαφανίσεις και στα πιο «σκοτεινά» περιστατικά, δημιουργούν την εικόνα ενός μοτίβου και ακριβώς αυτή την εικόνα αξιοποιούν οι υποστηρικτές της θεωρίας.
Τέτοιες θεωρίες δεν γεννιούνται, συνήθως, στο κενό. Έχουν πάντα μια βάση, έστω και παραμορφωμένη. Η ιστορία του καπνού είναι ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα: για δεκαετίες, μεγάλες καπνοβιομηχανίες όχι μόνο γνώριζαν τους κινδύνους, αλλά χρηματοδοτούσαν έρευνες και επιστημονικά ιδρύματα ώστε να δημιουργείται αμφιβολία γύρω από τα δεδομένα. Παράλληλα, άσκησαν συστηματική πίεση σε πολιτικούς και ρυθμιστικές αρχές, καθυστερώντας την επιβολή περιορισμών. Σε ορισμένες περιπτώσεις, ακόμη και πανεπιστημιακοί φορείς ή επιστημονικά περιοδικά κατηγορήθηκαν ότι λειτούργησαν –άμεσα ή έμμεσα– ως «φίλτρα» που δεν επέτρεπαν την πλήρη ανάδειξη των κινδύνων.
Κάτι αντίστοιχο αποκαλύφθηκε και για τη ζάχαρη. Τη δεκαετία του ’60, οργανισμοί της βιομηχανίας χρηματοδότησαν έρευνες που δημοσιεύτηκαν σε έγκριτα επιστημονικά περιοδικά, μεταφέροντας την ευθύνη για τα καρδιαγγειακά νοσήματα στα λιπαρά και υποβαθμίζοντας το ρόλο της ζάχαρης. Για χρόνια, αυτή η αφήγηση κυριάρχησε στη δημόσια συζήτηση και επηρέασε ακόμη και τις επίσημες διατροφικές οδηγίες. Με άλλα λόγια, η ίδια η επιστήμη δεν ήταν ανεξάρτητη από οικονομικά συμφέροντα.
Αυτά τα παραδείγματα δεν αποδεικνύουν βέβαια ότι «κάποιοι εξαφανίζουν επιστήμονες». Δημιουργούν, όμως, ένα ισχυρό υπόβαθρο καχυποψίας. Όταν υπάρχει ιστορικά τεκμηριωμένη καθυστέρηση στην αποκάλυψη της αλήθειας ή χειραγώγηση της πληροφορίας, γίνεται πολύ πιο εύκολο για ένα κομμάτι του κοινού να πιστέψει ότι τα πράγματα μπορεί να φτάνουν ακόμη πιο μακριά.
Και ακριβώς εκεί «πατάει» η θεωρία των Missing scientists. Στον πυρήνα της βρίσκεται η ιδέα ότι επιστήμονες που γνωρίζουν κρίσιμες πληροφορίες –είτε πρόκειται για την υγεία, είτε για την ενέργεια, είτε για τεχνολογίες όπως η αντιβαρύτητα– φιμώνονται, περιθωριοποιούνται ή ακόμη και «εξαφανίζονται», επειδή τα ευρήματά τους απειλούν μεγάλα οικονομικά συμφέροντα ή κυβερνητικές στρατηγικές. Από εκεί και πέρα, το αφήγημα επεκτείνεται. Ότι υπάρχουν θεραπείες που δεν φτάνουν ποτέ στην αγορά, τεχνολογίες που παραμένουν κρυφές και ότι όποιος επιχειρεί να αμφισβητήσει το σύστημα, τελικά «βγαίνει από τη μέση».
Τον Απρίλιο, το Κογκρέσο των ΗΠΑ, μέσω της αρμόδιας επιτροπής ελέγχου, σε συνεργασία με τον Λευκό Οίκο, ανακοίνωσε ότι θα ξεκινήσει επίσημη διερεύνηση της υπόθεσης. Το FBI, η NASA και το Υπουργείο Άμυνας καλούνται να εξετάσουν αν υπάρχει οποιαδήποτε σύνδεση ανάμεσα στα περιστατικά.
Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι οι Αρχές θεωρούν πως υπάρχει συνωμοσία. Σημαίνει, όμως, ότι το θέμα έχει πάρει τέτοια διάσταση, ώστε το κράτος να καλείται να δώσει μια επίσημη απάντηση. Όχι μόνο για να διαλευκάνει τα γεγονότα, αλλά και για να κλείσει έναν ακόμη κύκλο θεωριών που, για πολλούς, μοιάζει ήδη πολύ πειστικός.